Propagatienieuws – week 03 2026
Deze week in Propagatienieuws:
- HF: kansen op 20 en 15mtr deze week
- Tropo: mogelijk regen- of sneeuwscatter voor GHz-operators
- Sporadische-E: interessante vooruitzichten op 10- en 6m-banden
- Meteoorscatter: piek tot 12 januari
- Aurora: geringe mogelijkheden
- EME: negatieve declinatie en toename padverlies
Propagatienieuws wordt samengesteld door Tom Koeken (PC5D).
HF
De relatief hoge zonneactiviteit aan het einde van het jaar (flux op 29 december was 196) is voorbij. De bovenste kortegolfbanden waren de afgelopen week nog grotendeels goed bruikbaar: de MUF lag de laatste tijd dagelijks rond de 35 MHz en het aardmagnetisch veld was na de korte uitbarsting op 2 januari vaak erg rustig (K-index 0-1); maar dat kwam vooral ten goede aan 80 m en 160 m, terwijl de omstandigheden op de hogere banden soms nogal matig waren.
Inmiddels is de zonneflux gedaald tot onder 120. Twee nieuw ontstane actieve gebieden zouden de daling moeten afremmen. De komende dagen worden zelfs nog drie grotere gebieden aan de oostrand van de zon verwacht – een daarvan veroorzaakte onlangs aan de achterkant een krachtige coronale massa-uitbarsting. Daardoor zullen de fluxwaarden in de loop van de komende week waarschijnlijk weer stijgen tot waarden rond de 145.
De coronale massa-uitbarsting die op 8 januari werd geregistreerd, zou in de vroege zondagochtend een licht effect kunnen hebben, d.w.z. leiden tot stormachtige intervallen (k-index van 5). In tegenstelling zonnevlammen rond actieve zonnevlekgebieden volgde deze CME uit een filament eruptie. Dit soort verschijnsel staat bekend als een hyderflare. Voor het overige wordt verwacht dat de huidige zonnewind uit een coronaal gat en daarmee de magnetische onrust halverwege de week geleidelijk zal afnemen, voordat tegen het komende weekend een verdere toename wordt verwacht.
HF-vooruitzichten
Voor de komende dagen zal de zonneflux (F10.7-index) tussen de 120 en 130 liggen. In de nacht van zaterdag op zondag 11 januari kan de Kp-index oplopen tot 5. De 20 m-band opent op ongestoorde dagen rond 0700 UTC, de 15 m-band ongeveer 45 minuten later. ’s Ochtends is er vaak spreiding naar Oost-Azië en de Stille Oceaan, vooral over het lange pad. De 10 m-band zal waarschijnlijk vanaf ongeveer 08.30 UTC tot ongeveer 15.30 UTC matig bruikbaar zijn. 20 meter sluit na 18.00 UTC, in westelijke richting ongeveer een uur later. 30 meter sluit gedeeltelijk in de tweede helft van de nacht.
VHF en EME
Tropo
Zondag ontstaat een hogedrukgebied boven Duitsland dat later naar het zuidoosten zal wegtrekken. De wind draait dan en zal de vorst verdrijven. Het effect op VHF- en UHF- is beperkt, aangezien troposferische propagatie onwaarschijnlijk is, maar er is een aanzienlijke kans op regen- of sneeuwscatter voor GHz-operators.
Het onstabiele weerpatroon blijft zorgen voor een verscheidenheid aan uitdagende weersomstandigheden met zware sneeuwval en regen, en soms ook harde wind.
Het kenmerk van dergelijke patronen in januari is dat het tijdstip en het traject van de lagedrukgebieden cruciaal zijn voor de hoeveelheid regen en sneeuw.
Sporadische-E
Een herinnering dat Sporadic-E midden in de winter wel degelijk voorkomt. Op 6 januari was er vroeg in de avond een mooie 6m-bandopening naar de Baltische staten, die later naar Oekraïne en de Balkan verschoof. Recente Quadrantiden-meteoren hebben mogelijk bijgedragen aan een aantal langlevende metaalionen, die kunnen worden gebundeld in dunne Sporadic-E-vlekken. Het is altijd de moeite waard om de Sporadic-E Layer Critical Frequency-waarden op de Propquest-grafieken te controleren op korte pieken in de paarse curve, wat een teken kan zijn van mogelijke interesse in Sporadic-E op de 10- en 6m-banden.
Aurora
Beste kans op aurora is voorlopig zondagochtend 11 januari met een Kp index van 5. Aangezien we ons echter tussen de piekperiodes van de herfst en de lente voor het noorderlicht bevinden, speelt dit waarschijnlijk geen grote rol deze keer.
Meteoorscatter
Meteorscatter is de laatste tijd iets interessanter geweest vanwege de piek van de Quadrantiden-meteorenregen op 4 januari. De regen heeft een korte, intense piek, maar strekt zich uit over de periode van 28 december tot 12 januari. De volgende grote regen is pas in april, dus vanaf dit weekend tot eind april, wanneer de Lyriden plaatsvinden, is het weer terug naar random activiteit.
EME
Voor EME-operators is de declinatie van de maan weer negatief en zijn we voorbij het perigeum, waardoor het padverlies toeneemt en de lengte van het maanvenster en de piekhoogte afnemen. De ruis in de lucht op 144 MHz blijft laag, maar stijgt tot hoog op vrijdag 16 januari.
Over zonnefluxindex, zonnevlekkengetal en Kp-index
De zonnefluxindex (SFI) is een maat voor de ionisatiegraad van de ionosfeer. De SFI heeft een waardenbereik van 50 tot 300. Lage waarden signaleren doorgaans slechte of matige HF-condities en hoge juist goede (een hoge MUF). Tijdens de piek van een zonnevlekkencyclus meten we waarden van meer dan 200, met kortdurende uitschieters naar 300.
Het zonnevlekkengetal is een maat voor de activiteit van de zon. Ook nu geldt, hoe hoger de waarde, des te gunstiger voor de HF-propagatie (op hogere banden). De zonneactiviteit kan als volgt ingedeeld worden aan de hand van het zonnevlekkengetal: laag: 0-30, gematigd: 30-60, hoog: 60-90, zeer hoog: 90-120, intensief: > 120.
De Kp-index is een maat voor de magnetische fluctuaties in de ionosfeer. Lage waarden zijn gunstig voor de HF-propagatie. Vanaf een waarde van 2 beginnen HF-condities te degraderen. Boven de 5 is er sprake van ernstige verstoring en vanaf 7 kunnen zelfs radio-blackouts voorkomen, waarbij HF-communicatie volledig uitvalt. Bij hogere Kp-indexwaarden (vanaf ongeveer 3) neemt de kans op aurora overigens toe.
De beste HF-condities op de hogere banden zijn dus te verwachten bij een hoge zonnefluxindex, een hoog zonnevlekkengetal en een lage Kp-index.
Over maximaal bruikbare frequentie (MUF) en kritische frequentie
De maximaal bruikbare frequentie (MUF) is de frequentie waarbij de verwachting is dat radiosignalen nog zullen reflecteren tegen de ionosfeer. Voor paden korter dan 3000 km zal de MUF lager zijn omdat de opstralingshoek steiler is, waardoor radiosignalen makkelijker door de ionosfeer heen dringen.
De frequentie waarbij nog reflectie optreedt terwijl de opstralingshoek 90 graden is (verticaal), heet de kritische frequentie.
Tom PC5D stelt het propagatienieuws samen. Bij de samenstelling maakt hij onder andere gebruik van de voor Nederland relevante informatie uit de volgende bronnen: het wekelijkse RSGB Propagation News, DX Info Centre, HF-Referat DARC, Poollicht.be, Make More Miles on VHF, Met Office en NOAA. Propagatienieuws maakt ook deel uit van het radiojournaal van de Zuid-Limburgse zondagochtendronde. De audio-opname van deze ronde is terug te luisteren op a22.veron.nl.
VERON