Propagatienieuws – week 10 2026

 

Deze week in Propagatienieuws:

• HF: uitkijken naar Bouvet Isl. 3Y0K;
• Tropo: DX mogelijkheid naar Guinee-Bissau J51A;
• Sporadische-E: beperkt tot de 10- of 6m-banden;
• Meteoorscatter: hopen op willekeurige activiteit;
• Aurora: geen hogere Kp index verwacht;
• EME: kortere maanvensters en een lagere piekhoogte.

Propagatienieuws wordt samengesteld door Tom Koeken (PC5D).

HF

Van zondag 22 tot dinsdag 14 februari waren er geen zonnevlekken te zien. De laatste keer dat dit optrad, was op 7 juni 2022. De zonnefluxindex daalde afgelopen weekend tot 108, maar steeg in de loop van de week weer tot 139 op vrijdag. Voor de propagatie had de vlekkeloze periode weinig effect. Het middagmaximum van de MUF lag vorige week meestal duidelijk boven 30 MHz. Het onrustige, deels actieve tot stormachtige aardmagnetische veld zorgde voor meer problemen op de korte golf. Een snelle zonnewindstroom uit een coronaal gat had de Kp-index verhoogd tot 4 en meer, vooral in de eerste helft van de week. Dit had echter geen grote invloed op de HF-uitzending. Halverwege de week was AR4366 weer terug, met een nieuwe nummering: AR 4378. Deze eens zo actieve regio is de afgelopen dagen aanzienlijk verzwakt, maar stimuleert toch weer de zonneactiviteit. Daarachter volgt de oude actieve regio 4380, die volgens eerste waarnemingen momenteel sterker lijkt te zijn. De meetwaarden voor de MUF3000 van de ionosonde Dourbes bedroegen op 27 februari ’s nachts 11 MHz, bij zonsopgang 16 MHz, twee uur later 23 MHz, ’s middags 29,5 MHz, bij zonsondergang 28,8 MHz en twee uur later nog 18,7 MHz. Tegen middernacht tot in de vroege ochtend lagen de waarden op minimaal 9 MHz.

HF-vooruitzichten

Voor de komende dagen moeten we rekening houden met effecten van een recente CME met op zondag een actieve geomagnetische activiteit. De zonneflux zal langzaam stijgen en er zijn ook enkele M-flares te verwachten. Het geomagnetische veld zal aan het begin van de komende week overwegend rustig tot onrustig zijn, vanaf donderdag is opnieuw een actieve geomagnetische activiteit te verwachten als gevolg van aardse, snelle zonnewinden uit coronale gaten. De propagatie op HF blijft op alle banden seizoensgebonden matig tot goed.

Het maximum van de 25e cyclus ligt langzaam achter ons. We kunnen de jaren 2024/2025 beschouwen als de jaren van het cyclusmaximum. František K. Janda, OK1HH, wijst erop dat de zon zich nu in een cruciale fase van omkering van haar magnetisch veld bevindt: “Dit proces is een natuurlijk onderdeel van de 11-jarige zonnecyclus en verloopt doorgaans asymmetrisch (het noordelijk en zuidelijk halfrond van de zon kunnen op licht verschillende tijdstippen omkeren, waarbij het proces enkele maanden duurt). Het magnetisch veld in de poolgebieden van de zon verzwakt geleidelijk totdat het volledig instort en zich met tegengestelde polariteit opnieuw vormt.” (in: https://space.asu.cas.cz/~sunwatch//weekly-forecast )
De dagen zonder zonnevlekken waren een voorproefje van wat ons de komende jaren te wachten staat. Maar het duurt nog even voordat het volgende minimum aan zonnevlekken wordt bereikt: dat zal in 2030/2031 zijn. Voor de Madison DX club heeft Karl K9LA de verwachtingen voor het kalenderjaar 2026 toegelicht. De presentatie is te vinden op de website van EI7GL https://ei7gl.blogspot.com/2026/02/video-solar-cycle-25-expectations-in.html

Nu we maart ingaan en de dagen langer worden, zien we een verandering in de HF-propagatie. De lente-equinox is een periode met goede noord-zuidpropagatie, vooral op de hogere HF-banden, hoewel we de 10 m-band iets kunnen zien afnemen naarmate we de zomer naderen. Op de banden 21/24/28 MHz zou dit voor menig radioamateur nog wel eens een All Time New One kunnen opleveren, bijvoorbeeld Bouvet Is. 3Y0K in de Zuid-Atlantische Oceaan op 3 graden west, 54 graden zuid.

Tropo

In de komende week zijn er enkele hogedrukgebieden te verwachten, maar deze liggen voor onze regio wat minder optimaal. Het houdt wel de neerslag op afstand zodat er weinig kans is op regenscatter. In de periode dinsdag tot donderdag zal hierdoor redelijke tropo ontstaan maar wel in een uitgebreid gebied vanaf Ierland tot Polen. Het is belangrijk om te onthouden dat niet alle hogedrukgebieden gelijk zijn en dat ze, hoewel ze allemaal de neiging hebben om een sterke temperatuurinversie te veroorzaken, niet altijd goed zijn voor tropo als de lucht nabij het aardoppervlak te droog is. Idealiter hebben we wat mistige lage bewolking of vroege ochtendmist nodig die onder de inversie gevangen zit voor een betere kwaliteit van de opstijging. Dit komt omdat een verandering in vochtigheid boven de inversie de grootste verandering in de brekingsindex veroorzaakt. Begin vorige week waren er korte 50 MHz FT8-spots van de J51A DXpedition naar Guinee-Bissau [GI-NEE-BUH-SAU] in het zuiden van het Verenigd Koninkrijk. Net als bij TZ1CE vorige week profiteerden stations veel verder naar het zuiden van de beste propagatie. Eerder in de week was het station gemakkelijk te ontvangen met FT8 op alle lagere banden.

Sporadische-E.

Ten slotte zijn de vooruitzichten voor Sporadic-E niet noodzakelijkerwijs nul, maar het is onwaarschijnlijk dat ze in dit deel van het jaar erg spannend zullen zijn. Het belangrijkste zomerseizoen loopt normaal gesproken van eind april tot half september. In de tussentijd is af en toe een uitbarsting van activiteit mogelijk, maar waarschijnlijk beperkt tot de 10- of 6m-banden.

Meteoorscatter

Wat meteoren betreft, zitten we in een lange periode zonder meteorenregen tot de Lyriden eind april, dus we kunnen alleen maar hopen op willekeurige meteorenactiviteit. Alleen op het zuidelijk halfrond is er in de periode tot 28 maart een lichte verhoging door de γ – Normiden

Aurora

Voor de komende dagen wordt geen hogere Kp index verwacht. Voor Aurora blijft daarom wachten tot gebeurtenissen op de zon na een dag of 2-3 bij ons merkbaar. De indicatie is een hoge Kp-index, bijvoorbeeld 5 of meer.

EME

Voor EME is de declinatie van de maan weer begonnen te dalen en wordt deze op woensdag 4 maart negatief. Dit betekent kortere maanvensters en een lagere piekhoogte. De padverliezen nemen na het perigeum weer toe. De ruis in de lucht op 144 MHz is de komende week laag.

---

Over zonnefluxindex, zonnevlekkengetal en Kp-index

De zonnefluxindex (SFI) is een maat voor de ionisatiegraad van de ionosfeer. De SFI heeft een waardenbereik van 50 tot 300. Lage waarden signaleren doorgaans slechte of matige HF-condities en hoge juist goede (een hoge MUF). Tijdens de piek van een zonnevlekkencyclus meten we waarden van meer dan 200, met kortdurende uitschieters naar 300.

Het zonnevlekkengetal is een maat voor de activiteit van de zon. Ook nu geldt, hoe hoger de waarde, des te gunstiger voor de HF-propagatie (op hogere banden). De zonneactiviteit kan als volgt ingedeeld worden aan de hand van het zonnevlekkengetal: laag: 0-30, gematigd: 30-60, hoog: 60-90, zeer hoog: 90-120, intensief: > 120.

De Kp-index is een maat voor de magnetische fluctuaties in de ionosfeer. Lage waarden zijn gunstig voor de HF-propagatie. Vanaf een waarde van 2 beginnen HF-condities te degraderen. Boven de 5 is er sprake van ernstige verstoring en vanaf 7 kunnen zelfs radio-blackouts voorkomen, waarbij HF-communicatie volledig uitvalt. Bij hogere Kp-indexwaarden (vanaf ongeveer 3) neemt de kans op aurora overigens toe.

De beste HF-condities op de hogere banden zijn dus te verwachten bij een hoge zonnefluxindex, een hoog zonnevlekkengetal en een lage Kp-index.

Over maximaal bruikbare frequentie (MUF) en kritische frequentie

De maximaal bruikbare frequentie (MUF) is de frequentie waarbij de verwachting is dat radiosignalen nog zullen reflecteren tegen de ionosfeer. Voor paden korter dan 3000 km zal de MUF lager zijn omdat de opstralingshoek steiler is, waardoor radiosignalen makkelijker door de ionosfeer heen dringen.

De frequentie waarbij nog reflectie optreedt terwijl de opstralingshoek 90 graden is (verticaal), heet de kritische frequentie.

 

 

---

Tom PC5D stelt het propagatienieuws samen. Bij de samenstelling maakt hij onder andere gebruik van de voor Nederland relevante informatie uit de volgende bronnen: het wekelijkse RSGB Propagation News, DX Info Centre, HF-Referat DARC, Poollicht.be, Make More Miles on VHF, Met Office en NOAA. Propagatienieuws maakt ook deel uit van het radiojournaal van de Zuid-Limburgse zondagochtendronde. De audio-opname van deze ronde is terug te luisteren op a22.veron.nl.