Propagatienieuws – week 14 2026
Deze week in Propagatienieuws:
- HF: uitkijkend naar lage Kp-index voor DX;
- Tropo: kans via regenscatter;
- Sporadische-E: lage verwachtingen;
- Meteoorscatter: aftellen naar Lyriden;
- Aurora: geomagnetische verstoringen tijdens lente;
- EME: 5,7 GHz-activiteit op Dubus en de CY0- en T7-DX-pedities.
Propagatienieuws wordt samengesteld door Tom Koeken (PC5D).
HF
Zoals eerder al werd verwacht, begon afgelopen week geomagnetisch stormachtig. De planetaire Kp-index steeg telkens tot 6 à 7 als gevolg van plasmawolken van drie coronale massa-uitbarstingen in combinatie met een verhoogde zonnewind. Daarvoor was de zonneactiviteit al sterk afgenomen: op vrijdag was de zonneschijf vrijwel leeg; er werd zelfs geen enkele C-vlam geregistreerd. Weinig zonneactiviteit bij sterke geomagnetische activiteit? Dat klinkt tegenstrijdig, maar is niet ongebruikelijk in de neergaande fase van de 11-jarige cyclus. Er treden minder actieve, complexe regio’s op, de activiteit wordt wisselvalliger. Het stormachtige periode en de slechts langzaam afnemende onrust hebben duidelijke sporen achtergelaten in de ionosfeer. De 15-m-band opende zich tot dinsdag slechts zeer slecht; vanaf woensdag verbeterden de omstandigheden en pas op vrijdag waren er weer eerste openingen op de 10-m-band.
Aangezien de equinox nu voorbij is en de chemie van de ionosfeer zich snel aanpast aan de zomer, zullen openingen op de 10- en 12-meterband de komende maanden waarschijnlijk zeldzamer worden en pas in september weer betrouwbaarder beschikbaar zijn voor intercontinentaal DX. In de zomermaanden zijn er in ieder geval talrijke Sporadic-E-openingen te verwachten. Terwijl het zonneoppervlak begin deze week nog vrijwel kaal was, waren er op zaterdagochtend aan de naar de aarde gerichte kant van de zon tot acht zonnevlekgebieden te zien.
Vanwege de relatief eenvoudige structuur blijft de zonneactiviteit over het algemeen laag; af en toe zijn er echter nog steeds uitbarstingen van röntgenstraling van M-klasse M mogelijk.
HF-vooruitzichten
De huidige fase relatief kort na het hoogtepunt van de 11-jarige cyclus, maakt een betrouwbare voorspelling op middellange termijn van de radio-weersomstandigheden moeilijk. De zonneflux zal volgende week waarschijnlijk rond de 150 liggen, met een bandbreedte van 130 tot 170. Een klein coronaal gat zal van zondag tot dinsdag voor enige onrust in het aardmagnetisch veld zorgen; daarna is over het algemeen rustigere geomagnetische activiteit te verwachten (Kp 2 tot 4), maar korte actieve fasen blijven mogelijk.Alle banden gaan open, 10 en 12 meter echter slechts af en toe. De 20 meter blijft af en toe alweer tot middernacht lokale tijd open; in de nacht mag op de magnetisch rustigere dagen continu met de 30-m-band worden gerekend. 40/60/80 meter zijn sterk afhankelijk van de geomagnetische activiteit; hoe lager de Kp-index, hoe beter het is voor DX-verkeer. 40m Zal tussen circa 7 en 20 uur UTC bruikbaar zijn voor verbindingen binnen Nederland.Dit weekend, van 28 op 29 maart 2026, worden de klokken om 02:00 uur CET een uur vooruit gezet naar 03:00 uur CEST, om de zomertijd in te voeren. In de VS heeft de omschakeling al plaatsgevonden. De VS zetten de klokken traditioneel op de tweede zondag van maart vooruit. Dat betekent dat het tijdsverschil tussen Europa en de VS de afgelopen drie weken tijdelijk een uur kleiner was dan normaal. Vanaf zondag keert dit weer terug naar het normale niveau. Overigens: UTC-klokken zijn vrijgesteld van de omschakeling 😉
Tropo
In de komende dagen bepaalt een sterk hogedrukgebied ten noordwesten van Spanje het weerbeeld. In onze regio levert dit voorlopig nog geen noemenswaardige tropo op. Ook is de afstand te groot om neerslag uit de buurt te houden, zodat er wel wat kansen zijn op regenscatter. Het risico op onweer is in de eerste week van april dit jaar verhoogd, waarbij het gaat om het typische, wisselvallige aprilweer niet om klassieke zomerse onweersbuien.
Sporadische-E.
Sporadic-E bevindt zich momenteel in een rustfase, dus we verwachten niet dat dit de komende maand veel in de rapporten zal voorkomen. Mocht je echter de behoefte voelen om dit te controleren, gebruik dan de uitgebreide 10m-bakens verspreid over Europa om de toestand van de bovenste HF-banden te bekijken op vroege tekenen van Sporadic-E-propagatie.
Meteoorscatter
Meteorscatter moet het voorlopig nog hebben van willekeurige activiteit. Nu we april ingaan, komen we dichter bij de volgende belangrijke meteorenregen, de Lyriden tegen het einde van de maand.
Aurora
De lente is altijd een goed moment om Aurora’s in de gaten te houden, aangezien geomagnetische verstoringen rond de equinox vaker voorkomen. Van 22 tot 24 maart was de Kp index regelmatig 6 tot 7 en daarmee een goede periode voor aurora verbindingen. De Kp-index, die de toestand van het aardmagnetisch veld weergeeft, is een bruikbare indicator voor aurora. Onthoud dus dat zodra de Kp-index boven de 5 komt, het de moeite waard is om de banden in de gaten te houden op tekenen van fladderende of schorre signalen.
EME
Afgelopen week was een drukke week voor EME, met de 5,7 GHz-activiteit op Dubus en de CY0- en T7-DX-pedities die door velen werden gewerkt. De declinatie van de maan begint het weekend hoog, maar daalt op dinsdag tot een negatieve waarde, terwijl de signaalverliezen blijven toenemen in de aanloop naar het apogeum op dinsdag 7 april. De ruis op 144 MHz is de hele week laag.
Over zonnefluxindex, zonnevlekkengetal en Kp-index
De zonnefluxindex (SFI) is een maat voor de ionisatiegraad van de ionosfeer. De SFI heeft een waardenbereik van 50 tot 300. Lage waarden signaleren doorgaans slechte of matige HF-condities en hoge juist goede (een hoge MUF). Tijdens de piek van een zonnevlekkencyclus meten we waarden van meer dan 200, met kortdurende uitschieters naar 300.
Het zonnevlekkengetal is een maat voor de activiteit van de zon. Ook nu geldt, hoe hoger de waarde, des te gunstiger voor de HF-propagatie (op hogere banden). De zonneactiviteit kan als volgt ingedeeld worden aan de hand van het zonnevlekkengetal: laag: 0-30, gematigd: 30-60, hoog: 60-90, zeer hoog: 90-120, intensief: > 120.
De Kp-index is een maat voor de magnetische fluctuaties in de ionosfeer. Lage waarden zijn gunstig voor de HF-propagatie. Vanaf een waarde van 2 beginnen HF-condities te degraderen. Boven de 5 is er sprake van ernstige verstoring en vanaf 7 kunnen zelfs radio-blackouts voorkomen, waarbij HF-communicatie volledig uitvalt. Bij hogere Kp-indexwaarden (vanaf ongeveer 3) neemt de kans op aurora overigens toe.
De beste HF-condities op de hogere banden zijn dus te verwachten bij een hoge zonnefluxindex, een hoog zonnevlekkengetal en een lage Kp-index.
Over maximaal bruikbare frequentie (MUF) en kritische frequentie
De maximaal bruikbare frequentie (MUF) is de frequentie waarbij de verwachting is dat radiosignalen nog zullen reflecteren tegen de ionosfeer. Voor paden korter dan 3000 km zal de MUF lager zijn omdat de opstralingshoek steiler is, waardoor radiosignalen makkelijker door de ionosfeer heen dringen.
De frequentie waarbij nog reflectie optreedt terwijl de opstralingshoek 90 graden is (verticaal), heet de kritische frequentie.
Tom PC5D stelt het propagatienieuws samen. Bij de samenstelling maakt hij onder andere gebruik van de voor Nederland relevante informatie uit de volgende bronnen: het wekelijkse RSGB Propagation News, DX Info Centre, HF-Referat DARC, Poollicht.be, Make More Miles on VHF, Met Office en NOAA. Propagatienieuws maakt ook deel uit van het radiojournaal van de Zuid-Limburgse zondagochtendronde. De audio-opname van deze ronde is terug te luisteren op a22.veron.nl.
VERON
VERON