Propagatienieuws – week 18 2026

Deze week in Propagatienieuws:

• HF: zonnevlekcyclus over hoogtepunt;
• Tropo: weinig hoopvol;
• Sporadische-E: verhoogde kansen;
• Meteoorscatter: profiteren van de afnemende Lyriden;
• Aurora: Kp-index is voorlopig te laag maar let op space weather dashboard;
• EME: toename signaalverliezen.

Propagatienieuws wordt samengesteld door Tom Koeken (PC5D).

HF

Propagatie op HF was de afgelopen week wat beperkt. Dit kwam door een zonnewind uit een groot coronaal gat. De Kp-index bereikte tijdelijk Kp 5, de MUF had in de ochtend moeite om te stijgen. Dat was vooral merkbaar op de hogere banden, want zelfs de 21-MHz-band opende slechts af en toe. Er waren weliswaar enkele kansen, maar de signalen waren, als ze er al waren, meestal vrij zwak. Uit controles bleek dat er op de 10 m-band met FT8 verbindingen open waren naar Brazilië, Kenia en Chili, maar de signalen gingen volledig onder in de ruis en waren nauwelijks bruikbaar. Wen hier maar aan, want dit zou wel eens de norm kunnen worden voor de komende jaren! En terwijl de geomagnetische activiteit in de tweede helft van de week langzaam afnam, kwam er op donderdag een verrassing: terwijl de zon tot dan toe nauwelijks activiteit vertoonde, waren er die dag met maar liefst vier M-flares, en op vrijdag zelfs twee X2.5-flare-uitbarstingen. Dat zijn zes flares binnen nog geen 36 uur. En zie daar, de MUF bereikte – in plaats van zoals de afgelopen dagen op 20 MHz te blijven hangen – de 25 MHz-grens. Vrijdagavond lag de voorspelling van de NOAA voor verdere M-flares op 75%, voor X-flares op 35%.

HF-vooruitzichten

Voor de komende dagen wordt een zonneflux van circa 145 verwacht. Dat betekent dat het de moeite loont om ook op de 10- en 12-meterbanden te letten. In de nacht van zaterdag op zondag kan de Kp-index oplopen naar 4 tot 5, maar daarna blijft de geomagnetische activiteit laag, wat de lowband-DXers zal verheugen. Zondagavond passeert wel een CME als gevolg van een van de M-vlammen van donderdag. De zonnewind kan dan tijdelijk wat hoger uitvallen. Halverwege de week zou het dan weer rustiger moeten worden.

Tropo

Bij het Verenigd Koninkrijk ligt nog steeds een krachtig hogedrukgebied. Dit schuift pas tegen donderdag door richting Tsjechië. Zaterdagochtend leverde dit een groot gebied op met verhoogde tropo, hetgeen ook goed merkbaar was in grotere afstanden voor meshcore signalen op 868 MHz. Een belangrijkste parameter voor troposferische propagatie is vochtigheid, doordat dit van grote invloed is op de brekingsindex van de lucht. Hogedruk zorgt doorgaans voor droge lucht boven een temperatuurinversie, maar het is niet altijd zeker dat er voldoende vocht onder de inversie aanwezig is. Neerslag wordt voorlopig niet verwacht en daardoor is er geen kans op regenscatter.

Sporadische-E.

We naderen de periode waarin Sporadic-E gewoonlijk een interessante modus wordt. Ook nu al is er tijdens daglicht al sporadic E te meten in Dourbes, alleen is de MUF voor deze Es nog aan de lage kant. Er wordt hard gewerkt aan een herziening van de Propquest-website, die binnenkort klaar zou moeten zijn. Dit wordt dé plek voor de dagelijkse updates tijdens het Sporadic-E-seizoen van 2026.

Meteoorscatter

Meteorscatter kan nog profiteren van de afnemende Lyriden die afgelopen week het hoogtepunt bereikte. Tijdens deze regen komen meteoroïden met circa 50 km/s in de atmosfeer.

Aurora

De Kp-index is voorlopig te laag voor Aurora. De verwachtingen van NOAA bestrijken slechts 3 dagen. Houd het space-weather-dashboard in de gaten voor de actuele ontwikkelingen.

EME

De maan komt in een gebied met minder ruis terecht. De declinatie is hoog, maar neemt af, en de signaalverliezen zullen toenemen naarmate we ons verder verwijderen van het perigeum van de maan – het punt waarop de maan het dichtst bij de aarde staat –, dat op vrijdag 17 april plaatsvond. Het apogeum, het punt waarop de maan het verst van de aarde verwijderd is en waar de signaalverliezen het grootst zijn, vindt plaats op zondag 17 mei.

---

Over zonnefluxindex, zonnevlekkengetal en Kp-index

De zonnefluxindex (SFI) is een maat voor de ionisatiegraad van de ionosfeer. De SFI heeft een waardenbereik van 50 tot 300. Lage waarden signaleren doorgaans slechte of matige HF-condities en hoge juist goede (een hoge MUF). Tijdens de piek van een zonnevlekkencyclus meten we waarden van meer dan 200, met kortdurende uitschieters naar 300.

Het zonnevlekkengetal is een maat voor de activiteit van de zon. Ook nu geldt, hoe hoger de waarde, des te gunstiger voor de HF-propagatie (op hogere banden). De zonneactiviteit kan als volgt ingedeeld worden aan de hand van het zonnevlekkengetal: laag: 0-30, gematigd: 30-60, hoog: 60-90, zeer hoog: 90-120, intensief: > 120.

De Kp-index is een maat voor de magnetische fluctuaties in de ionosfeer. Lage waarden zijn gunstig voor de HF-propagatie. Vanaf een waarde van 2 beginnen HF-condities te degraderen. Boven de 5 is er sprake van ernstige verstoring en vanaf 7 kunnen zelfs radio-blackouts voorkomen, waarbij HF-communicatie volledig uitvalt. Bij hogere Kp-indexwaarden (vanaf ongeveer 3) neemt de kans op aurora overigens toe.

De beste HF-condities op de hogere banden zijn dus te verwachten bij een hoge zonnefluxindex, een hoog zonnevlekkengetal en een lage Kp-index.

Over maximaal bruikbare frequentie (MUF) en kritische frequentie

De maximaal bruikbare frequentie (MUF) is de frequentie waarbij de verwachting is dat radiosignalen nog zullen reflecteren tegen de ionosfeer. Voor paden korter dan 3000 km zal de MUF lager zijn omdat de opstralingshoek steiler is, waardoor radiosignalen makkelijker door de ionosfeer heen dringen.

De frequentie waarbij nog reflectie optreedt terwijl de opstralingshoek 90 graden is (verticaal), heet de kritische frequentie.

 

---

Tom PC5D stelt het propagatienieuws samen. Bij de samenstelling maakt hij onder andere gebruik van de voor Nederland relevante informatie uit de volgende bronnen: het wekelijkse RSGB Propagation News, DX Info Centre, HF-Referat DARC, Poollicht.be, Make More Miles on VHF, Met Office en NOAA. Propagatienieuws maakt ook deel uit van het radiojournaal van de Zuid-Limburgse zondagochtendronde. De audio-opname van deze ronde is terug te luisteren op a22.veron.nl.