Propagatienieuws – week 20 2026
Deze week in Propagatienieuws:
- HF: interessant DX via zuidelijke paden;
- Tropo: zware regenbuien en regenscatter;
- Sporadische-E: start van het seizoen met multihop richting het zuiden;
- Meteoorscatter: gunstig in de vroege ochtenduren;
- Aurora: wachten op hogere Kp-index;
- EME: langere tijdvenster voor maanverbindingen.
Propagatienieuws wordt samengesteld door Tom Koeken (PC5D).
HF
De afgelopen week begon met de aankomst van een coronale massa-ejectie. Dit leidde tot een stormachtige periode van 12 uur. Hierdoor daalde de MUF tot woensdag aanzienlijk; op sommige momenten was er zelfs geen bereik meer op de 15-meterband. De magnetische storm had veel vrije elektronen laten wegvloeien. Het herstel van de ionosfeer nam daarna meerdere dagen in beslag. Verder was het aardmagnetisch veld de overige dagen grotendeels rustig. Sinds 1 mei zijn zowel de zonneflux als het relatieve aantal zonnevlekken afgenomen van respectievelijk 145 en 158, naar 120 en 75. Dit komt doordat enkele actieve gebieden door de rotatie van de zon naar de achterkant zijn opgeschoven.
HF-vooruitzichten
Een grote en actieve zonnevlek, die zich nog achter de noordoostelijke rand van de zon verschuilt, zal dit weekend in beeld komen. Een krachtige zonnevlam uit dit gebied, die donderdag met M2 werd gemeten, was waarschijnlijk aanzienlijk heviger. De nog ongenummerde zonnevlek heeft alleen al in de afgelopen dagen minstens vijf coronale massa-uitstoot (CME’s) voortgebracht. Mocht deze activiteit aanhouden, dan zal de flux waarschijnlijk weer stijgen. Tot die tijd zou deze rond de 120 moeten schommelen. Volgens sommige corona opnames passeert we dit weekend een zwakke CME in het vlak onder de baan van de aarde. Een licht schampschot is echter niet uitgesloten, wat het voorspellen van de geomagnetische activiteit bemoeilijkt. Het zal in eerste instantie rustig tot wisselvallig zijn (Kp 1–3), met een kleine kans op actieve tot licht stormachtige periodes (Kp 4-5). Nu we halverwege mei zijn, komen we steeds dichter bij de zomerse HF-omstandigheden.
De beste propagatieomstandigheden vinden we overdag op 20 tot 15 meter, 12 en 10 meter openen af en toe, met verzwakte signalen. 20 meter blijft meestal bruikbaar in de eerste helft van de nacht, in de tweede helft van de nacht is 30 meter dan de hoogste open band. Interessant is dat veel DX te horen is via zuidelijke paden, wat wellicht wijst op soms slechtere omstandigheden op polaire paden als gevolg van CME’s
Tropo
In de komende dagen trekt onder andere een lagedrukgebied over Duitsland. Hierdoor daalt de temperatuur en kunnen we neerslag met regenscatter verwachten. Zware regenbuien zijn gunstiger voor regenscatter dan een uitgebreide zone met lichte regen. Tropo is hooguit marginaal.
Sporadische-E.
Nu we het begin van het Sporadic-E-seizoen ingaan, wordt dit de modus bij uitstek voor ons gedurende de komende maanden. Afgelopen week zijn er al meerdere sporadische E-openingen geweest op 10 en ook 6 meter, zelfs multi-hop naar Zuid-Amerika, Zuid-Afrika en Australië. De algemene regel is om te controleren op de twee belangrijkste activiteit-periodes, halverwege de ochtend en opnieuw laat in de middag of vroeg in de avond. Luister naar sterke signalen op de 10m-band vanuit Europa en naarmate de opening zich ontwikkelt, zullen ook de hogere frequentiebanden zich openen. Bij een sterke opening kan de 2m-band zelfs klinken als 20m. Fenomenen in het vroege seizoen geven echter de voorkeur aan de 10- en 6m-banden.
Tip: In radioworld heeft Loyd Van Horn een uitgebreide analyse gepubliceerd van sporadic E meldingen uit de Noord-Amerikaanse FM-logs https://www.radioworld.com/tech-and-gear/nicks-signal-spot/new-data-project-looks-to-tackle-the-mystery-of-e-skip
Meteoorscatter
De vooruitzichten voor meteorscatter blijven wellicht nog een tijdje gunstig, aangezien we de piek van de Eta Aquariden op woensdag 6 mei net achter ons hebben gelaten. Vergeet niet dat de vroege ochtenduren over het algemeen het beste zijn voor meteoren-activiteit.
Aurora
De Kp-index bereikte 6,33 op de avond van maandag 4 mei, wat leidde tot aurora maar geen spots in het DX cluster. Blijf letten op een Kp-waarde van 5 of hoger en tekenen van ‘waterige’ klinkende signalen op de HF-banden voordat je de VHF-antennes naar het noorden richt.
EME
De maan heeft het laagste declinatiepunt gepasseerd en stijgt nu, waardoor de tijdvensters voor maanverbinding langer worden en de maximale hoogte toeneemt. De signaalverliezen nemen nu af na het apogeum op maandag 4 mei. De temperatuur van de hemel op 144 MHz blijft de hele week laag, tot zaterdag 16 mei, wanneer de zon en de maan dicht bij elkaar staan aan de hemel.
Over zonnefluxindex, zonnevlekkengetal en Kp-index
De zonnefluxindex (SFI) is een maat voor de ionisatiegraad van de ionosfeer. De SFI heeft een waardenbereik van 50 tot 300. Lage waarden signaleren doorgaans slechte of matige HF-condities en hoge juist goede (een hoge MUF). Tijdens de piek van een zonnevlekkencyclus meten we waarden van meer dan 200, met kortdurende uitschieters naar 300.
Het zonnevlekkengetal is een maat voor de activiteit van de zon. Ook nu geldt, hoe hoger de waarde, des te gunstiger voor de HF-propagatie (op hogere banden). De zonneactiviteit kan als volgt ingedeeld worden aan de hand van het zonnevlekkengetal: laag: 0-30, gematigd: 30-60, hoog: 60-90, zeer hoog: 90-120, intensief: > 120.
De Kp-index is een maat voor de magnetische fluctuaties in de ionosfeer. Lage waarden zijn gunstig voor de HF-propagatie. Vanaf een waarde van 2 beginnen HF-condities te degraderen. Boven de 5 is er sprake van ernstige verstoring en vanaf 7 kunnen zelfs radio-blackouts voorkomen, waarbij HF-communicatie volledig uitvalt. Bij hogere Kp-indexwaarden (vanaf ongeveer 3) neemt de kans op aurora overigens toe.
De beste HF-condities op de hogere banden zijn dus te verwachten bij een hoge zonnefluxindex, een hoog zonnevlekkengetal en een lage Kp-index.
Over maximaal bruikbare frequentie (MUF) en kritische frequentie
De maximaal bruikbare frequentie (MUF) is de frequentie waarbij de verwachting is dat radiosignalen nog zullen reflecteren tegen de ionosfeer. Voor paden korter dan 3000 km zal de MUF lager zijn omdat de opstralingshoek steiler is, waardoor radiosignalen makkelijker door de ionosfeer heen dringen.
De frequentie waarbij nog reflectie optreedt terwijl de opstralingshoek 90 graden is (verticaal), heet de kritische frequentie.
Tom PC5D stelt het propagatienieuws samen. Bij de samenstelling maakt hij onder andere gebruik van de voor Nederland relevante informatie uit de volgende bronnen: het wekelijkse RSGB Propagation News, DX Info Centre, HF-Referat DARC, Poollicht.be, Make More Miles on VHF, Met Office en NOAA. Propagatienieuws maakt ook deel uit van het radiojournaal van de Zuid-Limburgse zondagochtendronde. De audio-opname van deze ronde is terug te luisteren op a22.veron.nl.
VERON