Propagatienieuws – week 22 2026
Deze week in Propagatienieuws:
- HF: MUF tussen 20 en 25MHz;
- Tropo: wisselende omstandigheden;
- Sporadische-E: volle bloei dus volop kansen;
- Meteoorscatter: staart van de Eta Aquariden aanwezig;
- Aurora: opletten vanaf Kp-index 7;
- EME: kortere maanvensters toch voldoende tijd voor QSO’s.
Propagatienieuws wordt samengesteld door Tom Koeken (PC5D).
HF
Het afgelopen weekend werd aanvankelijk gekenmerkt door een actieve en stormachtige geomagnetische activiteit, die een duidelijk storend effect had op de radio-omstandigheden. Maar al op zondag was de geomagnetische activiteit merkbaar afgenomen. Alleen op dinsdag werd het nog even onstabiel. Ondertussen heeft de Solar Orbiter van ESA de zonneactiviteit aan de achterkant van de zon gemonitord, waar nog steeds een aantal grote zonnevlekgroepen te zien zijn. Hiervan werd tot enkele dagen geleden nog X-flare-potentieel verwacht maar deze groepen hebben geen X-flares meer veroorzaakt en zelfs M-flares komen steeds minder voor.
Sommigen hadden gehoopt op een toename van de zonneactiviteit in de afgelopen dagen, maar die bleef aanvankelijk vrij bescheiden, met een zonnefluxindex (SFI) van meer dan 100. Op donderdag steeg deze vervolgens naar 118. De trend is daarmee gezet, en zo zou het aan het einde van de maand zelfs 130 kunnen worden.
HF-vooruitzichten
Voor de komende dagen wordt verwacht dat de geomagnetische activiteit nog enkele dagen rustig blijft met een Kp van hooguit 2. Maar al op woensdag/donderdag wordt deze weer wisselvalliger, en deels ook actief.
Met het oog op het volgende contestweekend (CQ WPX) betekent dit dat de MUF tussen 20 en 25 MHz zal liggen, waardoor de 15-m-band weer betrouwbaarder zal openen. Vier weken voor de zomerzonnewende is de 20-meterband elke dag 18 uur open, ’s nachts blijft 30 meter bruikbaar. Veel van de activiteit op de hogere HF-banden is momenteel te wijten aan Sporadic-E.
Tropo
De recente lange periode van wisselvallig weer heeft nu plaatsgemaakt voor een overwegend hogedrukpatroon. Dit zou tot het einde van de komende week moeten aanhouden. Wat het grootschalige drukpatroon betreft, wordt het een periode met verbeterende troposferische omstandigheden voor de VHF- en UHF-banden naarmate de hogedrukzone zich boven het land uitbreidt. Dit weekend trekt een hogedrukgebied over onze regio. Dit is positief voor het fraaie zomerweer en het houdt neerlag op afstand (geen kans op regenscatter). De verhoogde tot sterke tropo moeten we helaas ook op grotere afstand zoeken aan de westrand van dat hogedrukgebied. Mogelijk is er van dinsdag op woensdag een gunstig tropopad vanuit Nederland naar het Verenigd Koninkrijk., waarna vanuit het zuiden mogelijk weer onrustig weer opkomt. Het is vaak zo dat de propagatie omstandigheden kunnen verbeteren door nachtelijke afkoeling en overdag iets afnemen. Dit geldt minder boven zee, waar het verschil tussen dag en nacht niet zo groot is.
Sporadische-E.
Enkele opmerkingen over sporadische E, die nu in volle bloei komt en doorgaans rond begin tot half juni een piek bereikt. Er zijn enkele succesvolle verbindingen geweest op de 6 m-band met enkele multi-hop-routes naar het Verre Oosten en naar de Verenigde Staten en het Caribisch gebied. Aangezien straalstromen nuttige aanwijzingen kunnen geven over waar Sporadic-E het meest waarschijnlijk is, zal de belangrijkste straalstroom de komende week ver naar het noorden worden gedreven, naar een typische zomerpositie van IJsland tot Scandinavië. Dit zou verbindingen naar Scandinavië en de Baltische staten tot een goede optie kunnen maken, inclusief noordelijke multi-hop-verbindingen naar het Verre Oosten.
Meteoorscatter
De periode eind mei en begin juni is een redelijke tijd voor meteorenactiviteit, hoewel deze meestal gering is. Momenteel is er nog steeds de staart van de Eta Aquariden.
Aurora
De zonneomstandigheden hebben de laatste tijd enkele redelijke coronagaten opgeleverd. Voor de komende dagen is het aardmagnetisch veld nog rustig. Mogelijk neemt de activiteit in de 2e helft van de week weer wat toe. Vanaf een Kp-index van 7 wordt het opletten voor Aurora.
EME
De declinatie van de maan daalt weer en wordt de 25e negatief. In combinatie met toenemende padverliezen zullen de omstandigheden in de loop van de week verslechteren, maar er is nog steeds voldoende tijd om enkele QSO’s te maken, zij het met kortere maanvensters en een lagere piekhoogte. De luchttemperatuur op 144 MHz is laag, maar stijgt tot matig tegen vrijdag de 29e.
Over zonnefluxindex, zonnevlekkengetal en Kp-index
De zonnefluxindex (SFI) is een maat voor de ionisatiegraad van de ionosfeer. De SFI heeft een waardenbereik van 50 tot 300. Lage waarden signaleren doorgaans slechte of matige HF-condities en hoge juist goede (een hoge MUF). Tijdens de piek van een zonnevlekkencyclus meten we waarden van meer dan 200, met kortdurende uitschieters naar 300.
Het zonnevlekkengetal is een maat voor de activiteit van de zon. Ook nu geldt, hoe hoger de waarde, des te gunstiger voor de HF-propagatie (op hogere banden). De zonneactiviteit kan als volgt ingedeeld worden aan de hand van het zonnevlekkengetal: laag: 0-30, gematigd: 30-60, hoog: 60-90, zeer hoog: 90-120, intensief: > 120.
De Kp-index is een maat voor de magnetische fluctuaties in de ionosfeer. Lage waarden zijn gunstig voor de HF-propagatie. Vanaf een waarde van 2 beginnen HF-condities te degraderen. Boven de 5 is er sprake van ernstige verstoring en vanaf 7 kunnen zelfs radio-blackouts voorkomen, waarbij HF-communicatie volledig uitvalt. Bij hogere Kp-indexwaarden (vanaf ongeveer 3) neemt de kans op aurora overigens toe.
De beste HF-condities op de hogere banden zijn dus te verwachten bij een hoge zonnefluxindex, een hoog zonnevlekkengetal en een lage Kp-index.
Over maximaal bruikbare frequentie (MUF) en kritische frequentie
De maximaal bruikbare frequentie (MUF) is de frequentie waarbij de verwachting is dat radiosignalen nog zullen reflecteren tegen de ionosfeer. Voor paden korter dan 3000 km zal de MUF lager zijn omdat de opstralingshoek steiler is, waardoor radiosignalen makkelijker door de ionosfeer heen dringen.
De frequentie waarbij nog reflectie optreedt terwijl de opstralingshoek 90 graden is (verticaal), heet de kritische frequentie.
Tom PC5D stelt het propagatienieuws samen. Bij de samenstelling maakt hij onder andere gebruik van de voor Nederland relevante informatie uit de volgende bronnen: het wekelijkse RSGB Propagation News, DX Info Centre, HF-Referat DARC, Poollicht.be, Make More Miles on VHF, Met Office en NOAA. Propagatienieuws maakt ook deel uit van het radiojournaal van de Zuid-Limburgse zondagochtendronde. De audio-opname van deze ronde is terug te luisteren op a22.veron.nl.
