Propagatienieuws – week 24 2026
Deze week in Propagatienieuws:
- HF: 20 mtr band gehele dag open;
- Tropo: aanhoudende regenscatter voor de GHz-banden;
- Sporadische-E: multi-hop-routes op 10 mtr;
- Meteoorscatter: Arietiden hoogtepunt nadert;
- Aurora: geen opwindende spots;
- EME: EME-ers weer aktief.
Propagatienieuws wordt samengesteld door Tom Koeken (PC5D).
HF
Afgelopen week begon met redelijk goede omstandigheden en een oplopende zonneflux van rond de 130. Halverwege de week haalde de zonneflux de grens van 150. Door de hoge zonneactiviteit waren er op 15 meter en af en toe zelfs op 10 meter goede DX-omstandigheden. Op 2 juni startte een reeks van vijf M-flares en een X-flare, allemaal binnen nog geen 36 uur. De modellen van NASA en NOAA gingen uit van een krachtige magnetische storm die donderdagavond de aarde zou bereiken. In totaal waren er volgens observatiegegevens van verschillende ruimtesondes drie coronale massa-ejecties op weg naar de aarde, met snelheden van meer dan 1000 km/s.
Maar – er gebeurde niets. De avond bleef rustig, de nacht bleef rustig, en ’s ochtends was het ook nog rustig. De CME-wolk was blijkbaar trager dan berekend en pas rond 13.30 UTC registreerde het GFZ Helmholtz-Centrum voor Geoforschung een sterke stijging van de HP30-index. Vrijdagmiddag rond 16.00 UTC kwam de Kp index een boven 6. Tijdelijk vielen de verbindingen uit, er was een algemene toename van ruis waarneembaar op de banden; er waren echter tussendoor ook steeds weer positieve fasen, waarin het richting Azië en Zuid-Amerika op 15 meter prachtig werkte.
HF-vooruitzichten
In het weekend zal de situatie weer aanzienlijk verbeteren, ondanks verhoogde zonnewindsnelheden als gevolg van een coronaal gat. We verwachten dus steeds rustigere tot wisselvallige geomagnetische omstandigheden. Het risico op zonnevlammen is matig (M50% X10%), de zonneactiviteit is hoog met een zonneflux van ongeveer 140, en ook de HF-omstandigheden herstellen zich geleidelijk. Zaterdagmiddag is er een nieuwe zonnevlam geweest waarvan de bijbehorende CME maandagavond de aarde zal bereiken. Voor de komende week wordt een lichte daling van de zonneflux verwacht (SFI 130 – 140). De geomagnetische activiteit blijft sterk uiteenlopen. voorlopig overwegend rustig tot wisselvallig (Kp 2-3), maandag avond Kp 7 en halverwege de week Kp 3-4 als gevolg van een coronaal gat. De geomagnetische activiteit blijft voorlopig overwegend rustig tot wisselvallig (Kp 2-3), maar neemt halverwege de week toe als gevolg van een coronaal gat (Kp 3-4).
We naderen met grote stappen de hoogzomer. Het astronomische moment van de zonnewende wordt op 21 juni precies om 10:25 uur Midden-Europese zomertijd bereikt. Dat betekent dat de 20-m-band de komende dagen waarschijnlijk de hele tijd open is, maar dat de 10-m-band wat problemen heeft. Want over het algemeen liggen de maximale bruikbare frequenties (MUF‘s) in de F-regio in de zomer lager dan in de winter of de lente. Sporadic E zal dat deels compenseren met sterke signalen op de band, mar wel kleinere hop afstand.
Tip: op de website van PI4RAZ staat een bericht over een nieuwe publicatie over veranderingen in het magneetveld van de zon, PI4RAZ
Tropo
De recente lagedrukgebieden hebben gezorgd voor regenbuien en een kansen op regenscatter voor de GHz-banden, maar ook met het beperkte mogelijkheden voor troposferische propagatie. Dit beeld zal voorlopig nog niet veranderen.
Sporadische-E.
Een hogere Kp kan wel Sporadic-E af en toe onderdrukken, aangezien dit afhankelijk is van een stabiele en lage Kp-index om het meest effectief te zijn. Sporadic-E zelf heeft gezorgd voor een aantal redelijke Europese openingen en enkele langere multi-hop-paden voor de digitale modi. Het patroon van de straalstroom laat een brede, maar zwakke Atlantische straalstroom zien die uiteenvalt bij het bereiken van Europa, maar tot nu toe zijn er slechts een beperkt aantal routes gemeld, voornamelijk boven de Balkan. Deze worden waarschijnlijk veroorzaakt door een koufront dat naar het zuiden trekt, wat op de satellietbeelden te zien is als een wolkenband. Het bredere beeld toont verschillende multi-hop-routes op 10 m, voornamelijk van Europa naar de Verenigde Staten.Over het algemeen zouden de gebruikelijke richtingen vrij goed moeten werken, vooral zuidoostwaarts naar Italië, het centrale Middellandse Zeegebied en de Balkan.
Meteoorscatter
Voor meteorscatter zijn de omstandigheden beter door de Arietiden, die begin volgende week hun hoogtepunt bereiken. Sommigen voorspellen dat het dit jaar een sterke meteorenregen zal zijn. Aangezien het een meteorenregen overdag is, kan deze zeer nuttig zijn voor Sporadic-E, dat gebruikmaakt van de ionisatie die ze achterlaten.
Aurora
De Kp-index is vrijdag en zaterdagochtend hoog genoeg geweest voor aurora spots van bakens op 6 en op 2m, maar niet genoeg om een opwindende radio-aurora te genereren.
EME
EME-ers kunnen nu profiteren van de toenemende declinatie van de maan en het weer afnemen van de padverliezen. De hemeltemperatuur op 144 MHz blijft de hele week laag.
Over zonnefluxindex, zonnevlekkengetal en Kp-index
De zonnefluxindex (SFI) is een maat voor de ionisatiegraad van de ionosfeer. De SFI heeft een waardenbereik van 50 tot 300. Lage waarden signaleren doorgaans slechte of matige HF-condities en hoge juist goede (een hoge MUF). Tijdens de piek van een zonnevlekkencyclus meten we waarden van meer dan 200, met kortdurende uitschieters naar 300.
Het zonnevlekkengetal is een maat voor de activiteit van de zon. Ook nu geldt, hoe hoger de waarde, des te gunstiger voor de HF-propagatie (op hogere banden). De zonneactiviteit kan als volgt ingedeeld worden aan de hand van het zonnevlekkengetal: laag: 0-30, gematigd: 30-60, hoog: 60-90, zeer hoog: 90-120, intensief: > 120.
De Kp-index is een maat voor de magnetische fluctuaties in de ionosfeer. Lage waarden zijn gunstig voor de HF-propagatie. Vanaf een waarde van 2 beginnen HF-condities te degraderen. Boven de 5 is er sprake van ernstige verstoring en vanaf 7 kunnen zelfs radio-blackouts voorkomen, waarbij HF-communicatie volledig uitvalt. Bij hogere Kp-indexwaarden (vanaf ongeveer 3) neemt de kans op aurora overigens toe.
De beste HF-condities op de hogere banden zijn dus te verwachten bij een hoge zonnefluxindex, een hoog zonnevlekkengetal en een lage Kp-index.
Over maximaal bruikbare frequentie (MUF) en kritische frequentie
De maximaal bruikbare frequentie (MUF) is de frequentie waarbij de verwachting is dat radiosignalen nog zullen reflecteren tegen de ionosfeer. Voor paden korter dan 3000 km zal de MUF lager zijn omdat de opstralingshoek steiler is, waardoor radiosignalen makkelijker door de ionosfeer heen dringen.
De frequentie waarbij nog reflectie optreedt terwijl de opstralingshoek 90 graden is (verticaal), heet de kritische frequentie.
Tom PC5D stelt het propagatienieuws samen. Bij de samenstelling maakt hij onder andere gebruik van de voor Nederland relevante informatie uit de volgende bronnen: het wekelijkse RSGB Propagation News, DX Info Centre, HF-Referat DARC, Poollicht.be, Make More Miles on VHF, Met Office en NOAA. Propagatienieuws maakt ook deel uit van het radiojournaal van de Zuid-Limburgse zondagochtendronde. De audio-opname van deze ronde is terug te luisteren op a22.veron.nl.
VERON
