Propagatienieuws – week 27 2026

Deze week in Propagatienieuws:

• HF: 17 en 15m bruikbaar begin van de nacht voor zuidwestelijke paden;
• Tropo: wachten op betere condities;
• Sporadische-E: kansen op multi-hop naar de VS en het Verre Oosten;
• Meteoorscatter: beste condities rond zonsopgang;
• Aurora: lage Kp-index;
• EME: signaalverliezen groot en hoog ruis niveau.

Propagatienieuws wordt samengesteld door Tom Koeken (PC5D).

HF

Vorig weekend waren er enkele M klasse zonnevlammen en stond de zonneflux op 110. In de loop van de week steeg de index geleidelijk tot boven de 160. Dit kwam vooral de hogere banden ten goede. De lagere banden werden daarentegen gehinderd door snelle zonnewinden uit een coronagat.

HF-vooruitzichten

Ook in de ionosfeer is het hoogzomer en daardoor zijn de maximale MUF-waarden overdag worden beperkt tot ongeveer 20 tot 22 MHz. Daar staat tegenover dat deze ’s nachts nauwelijks onder de 15 MHz daalt. Hierdoor wordt de 20-meterband in feite een echte 24/7-band, en zijn 17m en 15m nog tot het begin van de nacht bruikbaar voor zuidwestelijke paden.

Op de zichtbare zonneschijf zijn enkele groeiende actieve regio’s te zien. Voor de komende dagen zal de zonneflux rond 155-160 blijven met een afnemende geomagnetische activiteit. Klein voorbehoud hierbij: vrijdag avond is er een CME geweest waarvan bij nadere bestudering is gebleken dat deze niet aan de achterzijde, maar toch op de voorzijde van de zon moet zijn ontstaan. Mocht daarvan toch wat het pad van de aarde kruisen dan is dat waarschijnlijk maandag merkbaar. 20 en 17 Meter zijn de aanbevolen banden voor DX. Maar ook op 10 en 6 meter doen zich steeds weer verrassende Sporadic E-effecten voor.

Tropo

Vochtige lucht, weinig wind en dag/nacht temperatuurverschillen zijn gunstig voor tropo. Helaas vallen deze momenteel niet mooi samen. Tropocondities vallen daardoor voorlopig wat tegen. Met name dit weekend is er nog kans op wat buien en dus voor regenscatter op de GHz banden. Maandag kan er langs de kust boven water wel een bruikbaar pad ontstaan richting Landsend in het VK en Bretagne. In deze tijd van het jaar is tropo een uitdaging, door de beweging van warme lucht vanaf het land over het koelere zeewater. Dit kan zorgen voor ideale duct-omstandigheden die de hele dag boven het water aanhouden, maar voor stations ver landinwaarts kan het lastig zijn. Het kan soms ook verwarring veroorzaken over de vraag of je via Sporadic-E of via troposferische verspreiding werkt. Als het tropo is, zal het veel langer aanhouden en vooral ’s nachts goed zijn op de hoge banden. Als de verbinding op de 70 cm-band werkt, is het waarschijnlijk tropo.

Sporadische-E.

De typische zomerse patronen van de straalstromen nemen halverwege de zomer wat af. Maar de patronen die zich wel voordoen, kunnen veel potentie bieden voor Sporadic-E, aangezien de ionosfeer goed is voorbereid door meteoörresten van de Bootiden in juni. Multi-hop Sporadic-E-verbindingen naar de VS en het Verre Oosten zullen waarschijnlijk af en toe voor een verrassing zorgen; voor individuele stations zijn ze vaak van korte duur, maar over het algemeen is dit een goed moment in het seizoen om optimistisch te zijn.

Meteoorscatter

Meteorscatter is het beste rond het maximum van de random uren, wat net rond zonsopgang is.

Aurora

Voor de komende dagen is de verwachte Kp-index te laag voor Aurora, maar statistisch komt dit in het hoogseizoen minder vaak voor.

EME

De signaalverliezen zijn groot omdat de maan zich dicht bij het apogeum bevindt, het verste punt van de aarde. De declinatie is ook op een minimum. De ruis in de lucht is momenteel hoog, maar zal in de loop van de week verbeteren.

---

Over zonnefluxindex, zonnevlekkengetal en Kp-index

De zonnefluxindex (SFI) is een maat voor de ionisatiegraad van de ionosfeer. De SFI heeft een waardenbereik van 50 tot 300. Lage waarden signaleren doorgaans slechte of matige HF-condities en hoge juist goede (een hoge MUF). Tijdens de piek van een zonnevlekkencyclus meten we waarden van meer dan 200, met kortdurende uitschieters naar 300.

Het zonnevlekkengetal is een maat voor de activiteit van de zon. Ook nu geldt, hoe hoger de waarde, des te gunstiger voor de HF-propagatie (op hogere banden). De zonneactiviteit kan als volgt ingedeeld worden aan de hand van het zonnevlekkengetal: laag: 0-30, gematigd: 30-60, hoog: 60-90, zeer hoog: 90-120, intensief: > 120.

De Kp-index is een maat voor de magnetische fluctuaties in de ionosfeer. Lage waarden zijn gunstig voor de HF-propagatie. Vanaf een waarde van 2 beginnen HF-condities te degraderen. Boven de 5 is er sprake van ernstige verstoring en vanaf 7 kunnen zelfs radio-blackouts voorkomen, waarbij HF-communicatie volledig uitvalt. Bij hogere Kp-indexwaarden (vanaf ongeveer 3) neemt de kans op aurora overigens toe.

De beste HF-condities op de hogere banden zijn dus te verwachten bij een hoge zonnefluxindex, een hoog zonnevlekkengetal en een lage Kp-index.

Over maximaal bruikbare frequentie (MUF) en kritische frequentie

De maximaal bruikbare frequentie (MUF) is de frequentie waarbij de verwachting is dat radiosignalen nog zullen reflecteren tegen de ionosfeer. Voor paden korter dan 3000 km zal de MUF lager zijn omdat de opstralingshoek steiler is, waardoor radiosignalen makkelijker door de ionosfeer heen dringen.

De frequentie waarbij nog reflectie optreedt terwijl de opstralingshoek 90 graden is (verticaal), heet de kritische frequentie.

 

---

Tom PC5D stelt het propagatienieuws samen. Bij de samenstelling maakt hij onder andere gebruik van de voor Nederland relevante informatie uit de volgende bronnen: het wekelijkse RSGB Propagation News, DX Info Centre, HF-Referat DARC, Poollicht.be, Make More Miles on VHF, Met Office en NOAA. Propagatienieuws maakt ook deel uit van het radiojournaal van de Zuid-Limburgse zondagochtendronde. De audio-opname van deze ronde is terug te luisteren op a22.veron.nl.