Propagatienieuws – week 29 2026
Deze week in Propagatienieuws:
- HF: boven 21 MHz zijn kortere F2-openingen mogelijk;
- Tropo: uitstekende condities richting Verenigd Koninkrijk;
- Sporadische-E: 6m openingen richting China, Japan en Angola;
- Meteoorscatter: wachten op Delta Aquariden;
- Aurora: geen activiteiten door lagew Kp-index;
- EME: maximun op 12 juli.
Propagatienieuws wordt samengesteld door Tom Koeken (PC5D).
HF
Het afgelopen weekend 4/5 juli was de propagatie erg verstoord. In de vroege zaterdagochtend werden de eerste gevolgen van de CME zichtbaar. De magnetometers schoten omhoog naar een k-index van 6 tot 7; de magnetische stormen waren vooral op de lagere banden merkbaar. Pas in de nacht van zondag op maandag kwam het aardmagnetisch veld tot rust, de ionosfeer herstelde zich vrij snel en de MUF boven Midden-Europa steeg weer tot waarden boven de 21 MHz. Maar niet overal waren daardoor ook de hogere banden beschikbaar, omdat de sporadische E-laag de signalen deels belette de F2-regio te bereiken. Dat merkte men vooral aan een toegenomen aantal short-skip-verbindingen. Momenteel zijn de zonnewindsnelheden nog wat verhoogd als gevolg van een naar de aarde gericht coronaal gat. Een afname wordt in het weekend verwacht. De geomagnetische activiteit zal naar verwachting rustig tot wisselvallig zijn, voordat zondag mogelijk een plasmawolk van een coronale massa-uitbarsting de aarde raakt. Dat zou kunnen leiden tot actieve tot een Kp van net 5 en een lichte G1 storm op zondagmiddag. De zonnevlamactiviteit is gering en zal nauwelijks veranderen (M30%, X10%). De zonneflux daalt eerst verder richting de 100-grens en kan later weer herstellen naar 125.
In het MUF-verloop is de zomerse stilte duidelijk merkbaar. Boven de 20 meter worden krachtige DX-signalen – naarmate de frequentie toeneemt – steeds schaarser.
HF-vooruitzichten
Voor de komende week zijn er op dit moment geen grotere storingen te verwachten. De MUF daalt ’s nachts tot waarden net onder de 15 MHz, dus de 20-meterband zou het grootste deel van de tijd bruikbaar moeten blijven. Overdag zijn de 20- en 17-meterbanden de beste DX-banden; de 15-meterband opent regelmatig, en boven 21 MHz zijn kortere F2-openingen mogelijk, mits de sporadische E-laag dit toelaat.
Tropo
De kernen van hoge- en lagedrukgebieden liggen op afstand en daardoor is er weinig wind. De komende dagen wordt vochtige lucht over de Noordzee naar ons land gevoerd. Voor de propagatie betekent dit dat er sprake is van bijna ideale troposferische omstandigheden. Dit is met name het geval wanneer de lage bewolking landinwaarts trekt en er een duidelijk contrast ontstaat tussen de hete, droge lucht boven de inversielaag en de koele, vochtige en ondiepe bewolkingslaag eronder. In het hoogseizoen zorgt de opwarming van het land overdag er echter voor dat de opwaartse stroming in de ochtend afneemt, doordat de temperatuurinversie door de felle zon wordt doorbroken.
Voor de komende dagen is dan ook deels zeer sterke tropo te verwachten met name boven de Noordzee richting het Verenigd Koninkrijk. In de loop van de week ontwikkelt zich boven Frankrijk een lagedrukgebied. De wind zal dan meer uit oostelijke richting over land worden aangevoerd. Neerslag wordt voorlopig niet verwacht. De mogelijkheden voor regenscatter zijn daardoor nihil.
Sporadische-E.
Het Sporadic-E-seizoen verloopt dit jaar goed, met name voor digitale modi. Op meerdere dagen zijn er op 6m openingen geweest naar China, Japan en Angola. Er zijn ook af en toe activiteiten geweest voor CW en SSB tot 2 m. Niet alle delen van het land profiteren echter van een opening, dus houdt de clusters in de gaten voor vroegtijdige meldingen van bruikbare paden.
Meteoorscatter
Meteorscatter moet het voorlopig hebben van random meteoren, maar de volgende regen, de Delta Aquariden, komt er binnekort aan.
Aurora
De kans op aurora hangt af van de Kp-index. Voor de komende dagen is die hooguit 5 maar meestal een stuk lager. Dit is niet voldoende om radio-activiteit te genereren; daarvoor is een Kp-index van 7 dichter bij de norm.
EME
De maan declinatie bereikt 12 juli het maximum, dus de duur van de maanvensters zal samen met de maximale hoogte van de maan een piek bereiken. De padverliezen nemen nog steeds af, tot het perigeum op de 13e. De hemelruis op 144 MHz is matig tot dinsdag de 14e, wanneer de zon en de maan dicht bij elkaar staan aan de hemel, en daarna laag voor de rest van de week.
Over zonnefluxindex, zonnevlekkengetal en Kp-index
De zonnefluxindex (SFI) is een maat voor de ionisatiegraad van de ionosfeer. De SFI heeft een waardenbereik van 50 tot 300. Lage waarden signaleren doorgaans slechte of matige HF-condities en hoge juist goede (een hoge MUF). Tijdens de piek van een zonnevlekkencyclus meten we waarden van meer dan 200, met kortdurende uitschieters naar 300.
Het zonnevlekkengetal is een maat voor de activiteit van de zon. Ook nu geldt, hoe hoger de waarde, des te gunstiger voor de HF-propagatie (op hogere banden). De zonneactiviteit kan als volgt ingedeeld worden aan de hand van het zonnevlekkengetal: laag: 0-30, gematigd: 30-60, hoog: 60-90, zeer hoog: 90-120, intensief: > 120.
De Kp-index is een maat voor de magnetische fluctuaties in de ionosfeer. Lage waarden zijn gunstig voor de HF-propagatie. Vanaf een waarde van 2 beginnen HF-condities te degraderen. Boven de 5 is er sprake van ernstige verstoring en vanaf 7 kunnen zelfs radio-blackouts voorkomen, waarbij HF-communicatie volledig uitvalt. Bij hogere Kp-indexwaarden (vanaf ongeveer 3) neemt de kans op aurora overigens toe.
De beste HF-condities op de hogere banden zijn dus te verwachten bij een hoge zonnefluxindex, een hoog zonnevlekkengetal en een lage Kp-index.
Over maximaal bruikbare frequentie (MUF) en kritische frequentie
De maximaal bruikbare frequentie (MUF) is de frequentie waarbij de verwachting is dat radiosignalen nog zullen reflecteren tegen de ionosfeer. Voor paden korter dan 3000 km zal de MUF lager zijn omdat de opstralingshoek steiler is, waardoor radiosignalen makkelijker door de ionosfeer heen dringen.
De frequentie waarbij nog reflectie optreedt terwijl de opstralingshoek 90 graden is (verticaal), heet de kritische frequentie.
Tom PC5D stelt het propagatienieuws samen. Bij de samenstelling maakt hij onder andere gebruik van de voor Nederland relevante informatie uit de volgende bronnen: het wekelijkse RSGB Propagation News, DX Info Centre, HF-Referat DARC, Poollicht.be, Make More Miles on VHF, Met Office en NOAA. Propagatienieuws maakt ook deel uit van het radiojournaal van de Zuid-Limburgse zondagochtendronde. De audio-opname van deze ronde is terug te luisteren op a22.veron.nl.
VERON
VERON