Propagatienieuws - week 31 2025

Deze week in Propagatienieuws:

Propagatienieuws wordt samengesteld door Tom Koeken (PC5D).

HF

Sinds 12 juli is er geen M-flare meer waargenomen aan de op de aarde gerichte kant van de zon. De inschatting van NOAA voor een kans van 30 tot 60 procent op M-flares bleek te optimistisch. Aanleiding hiervoor is het feit dat er in het zuidoostelijke kwadrant van de zon tot tien zonnevlekgebieden zichtbaar zijn, waaronder het actieve gebied 4155, dat zich langzaam uitbreidt en momenteel kleinere C-vlammen produceert. Net als AR 4158 in het zuidwestelijke kwadrant, waar zich aan de voorrand een vlek ontwikkelde die het gebied een duidelijke bipolaire structuur gaf. Ook ligt de zonneflux momenteel rond de 150 eenheden, wat betekent dat de zon de afgelopen dagen aanzienlijk actiever was dan in de weken daarvoor.

Wat de geomagnetische activiteit van de zon betreft, kan worden gezegd dat de afgelopen tijd wisselvallig was. In de eerste helft van de week heersten rustige geomagnetische omstandigheden, maar vanaf woensdag werd het aardmagnetisch veld ruwer en steeg de Kp-waarde tot 5, wat te wijten was aan de zonnewind uit het coronale gat CH66. Dit leidde tot storingen in de propagatie op de kortegolfbanden.

Op de rustigere dagen lag de MUF boven Midden-Europa overdag tijdelijk rond de 21 MHz, zodat de 15-m-band vrij betrouwbaar open was. In het zuiden lag de MUF zoals verwacht hoger, boven de Middellandse Zee rond 25 MHz en meer, zodat 12 en 10 meter af en toe in deze richting werkten, maar dat waren meestal slechts korte intermezzo’s. Voor het overige domineerde daar de sporadische E-laag, die nu weer meer en langere short-skip-openingen veroorzaakte.

HF-vooruitzichten

NOAA en USAF verwachten dat de zonneflux in de loop van de week zal dalen naar circa 135. Ook voor het aardmagnetisch veld zijn de vooruitzichten vrij gunstig: momenteel bevindt zich geen coronaal gat in een positie van waaruit het ons zonnewind zou kunnen sturen, en dat zal deze week ook zo blijven. Ook zal de geomagnetische activiteit dit weekend overwegend rustig tot actief zijn. Alleen in de nacht van zaterdag op zondag 27 juli moet rekening worden gehouden met de komst van een CME, waardoor er kans is op een G1-storminterval en de Kp-index kan oplopen tot 5. De MUF zal variëren tussen bijna 14 MHz aan het eind van de nacht tot 21 MHz in de avond.

De hoogste MUF-waarden worden momenteel vaak tussen 19 en 22 uur UTC bereikt, af en toe kunnen dan ook 12 of, als het heel goed gaat, zelfs 10 meter openen. 20 meter blijft ook komende week een betrouwbare band, de dag begint daar vaak met een venster richting de Stille Oceaan. Overdag kan ook rekening worden gehouden met openingen van de 15 m-band. Voor zover de sporadische E-laag de signalen überhaupt doorlaat naar de F-regio, want die is nog steeds vrij stevig merkbaar en kan zelfs op de andere kortegolfbanden de DX belemmeren als ze de hoger gelegen F-regio afschermt. In de nacht zou vooral voor de 40 m-band merkbaar betere DX-kansen moeten bieden.

VHF en EME

Tropo

Tijdens de komende dagen liggen de druksystemen wat meer op afstand. In de periferie van die systemen levert dit slechts wat marginale tropo op. De komende dagen wordt er af en toe neerslag verwacht met meer landinwaarts ook wan onweer zodat er kansen zijn voor regenscatter.

Sporadische-E

Sporadische E wordt nog steeds bijna dagelijks gemeld ergens in Europa. Op meerdere dagen waren er meerder korte multi-hop-openingen op 6 meter in de richting van de Amerikaanse oostkust. Bakens en PSK-reporter zullen bij de meesten wel bekend zijn om een indruk te krijgen van Sporadic E. John EI7GL heeft op zijn blogspot beschreven hoe ook QRSS op 10m hiervoor bruikbaar is [ https://ei7gl.blogspot.com/2025/07/10m-qrss-challenge-on4cdj-in-belgium.html ]

Het is een erg onvoorspelbare modus. Meteorenactiviteit is een goede indicator, terwijl een hoge Kp-index een slechte indicator is. Of het gebeurt, is vaak een kwestie van evenwicht tussen veel tegengestelde componenten. Dus zelfs een potentieel goede dag hoeft niet per se goed te zijn op de plek waar je je bevindt. Het Sporadische seizoen loopt t/m de eerste week van september.

Aurora

Er gaat bijna geen dag voorbij zonder een aurora-waarschuwing en dit kan een spannende modus zijn. Goede indicatoren zijn een Kp-index boven de 5, of waterig klinkende signalen op de 40- en 20m-banden. Als je deze hoort, kijk dan eens naar het noorden op de 6-, 4- of 2 meter-banden.

Meteoorscatter

Deze week bereiken twee meteorenregens hun hoogtepunt, de Alpha Capricorniden en Delta Aquariden. Deze zijn zeker de moeite waard om te bekijken, al was het maar om te oefenen voor een van de grootste meteorenregens van het jaar: de Perseïden op 12 en 13 augustus.

EME

De declinatie van de maan is nog steeds positief, maar wordt op dinsdag 29 augustus weer negatief. De maanvensters en de piekhoogte zullen afnemen. De padverliezen nemen nu toe, aangezien we het perigeum voorbij zijn. Het ruisniveau van 144 MHz begint de komende week laag, maar zal tegen het weekend tot matig stijgen.

Over zonnefluxindex, zonnevlekkengetal en Kp-index

De zonnefluxindex (SFI) is een maat voor de ionisatiegraad van de ionosfeer. De SFI heeft een waardenbereik van 50 tot 300. Lage waarden signaleren doorgaans slechte of matige HF-condities en hoge juist goede (een hoge MUF). Tijdens de piek van een zonnevlekkencyclus meten we waarden van meer dan 200, met kortdurende uitschieters naar 300.

Het zonnevlekkengetal is een maat voor de activiteit van de zon. Ook nu geldt, hoe hoger de waarde, des te gunstiger voor de HF-propagatie (op hogere banden). De zonneactiviteit kan als volgt ingedeeld worden aan de hand van het zonnevlekkengetal: laag: 0-30, gematigd: 30-60, hoog: 60-90, zeer hoog: 90-120, intensief: > 120.

De Kp-index is een maat voor de magnetische fluctuaties in de ionosfeer. Lage waarden zijn gunstig voor de HF-propagatie. Vanaf een waarde van 2 beginnen HF-condities te degraderen. Boven de 5 is er sprake van ernstige verstoring en vanaf 7 kunnen zelfs radio-blackouts voorkomen, waarbij HF-communicatie volledig uitvalt. Bij hogere Kp-indexwaarden (vanaf ongeveer 3) neemt de kans op aurora overigens toe.

De beste HF-condities op de hogere banden zijn dus te verwachten bij een hoge zonnefluxindex, een hoog zonnevlekkengetal en een lage Kp-index.

Over maximaal bruikbare frequentie (MUF) en kritische frequentie

De maximaal bruikbare frequentie (MUF) is de frequentie waarbij de verwachting is dat radiosignalen nog zullen reflecteren tegen de ionosfeer. Voor paden korter dan 3000 km zal de MUF lager zijn omdat de opstralingshoek steiler is, waardoor radiosignalen makkelijker door de ionosfeer heen dringen.

De frequentie waarbij nog reflectie optreedt terwijl de opstralingshoek 90 graden is (verticaal), heet de kritische frequentie.

Tom PC5D stelt het propagatienieuws samen. Bij de samenstelling maakt hij onder andere gebruik van de voor Nederland relevante informatie uit de volgende bronnen: het wekelijkse RSGB Propagation News, DX Info Centre, HF-Referat DARC, Poollicht.be, Make More Miles on VHF, Met Office en NOAA. Propagatienieuws maakt ook deel uit van het radiojournaal van de Zuid-Limburgse zondagochtendronde. De audio-opname van deze ronde is terug te luisteren op a22.veron.nl.

Propagatienieuws – week 31 2025