Propagatienieuws – week 31 2026

Deze week in Propagatienieuws:

• HF: DX vooral in zuidelijke richting;
• Tropo: land stations actief gedurende nachtelijke uren;
• Sporadische-E: volop kansen door wisselvallig weer;
• Meteoorscatter: hoogtepunt voor Delta Aquariden;
• Aurora: magere vooruitzichten;
• EME: piek hemelruis 26 Juli meer dan 2800 Kelvin.

Propagatienieuws wordt samengesteld door Tom Koeken (PC5D).

HF

De ionosferische omstandigheden van de afgelopen week waren overwegend rustig en stabiel, met een matige zonneflux en slechts enkele storingen. De MUF lag boven Noord- en Midden-Europa meestal tussen 17 en 22 MHz; op sommige dagen werden boven de Middellandse Zee waarden van 28 MHz+ bereikt. Er was regelmatig sprake van Sporadic-E-activiteit, wat vooral in Midden-Europa voor goede DX-mogelijkheden zorgde.
De eerder verwachtte stijging van de zonnefluxindex is gerealiseerd en lag in de tweede helft van de week deels rond de 150. Halverwege de week begon het echter ook in het aardmagnetisch veld onrustiger te worden; op donderdag bereikte de geomagnetische activiteit stormniveau. De oorzaken hiervan waren een combinatie van een coronale massa-uitstoot van zondag 19 juli en een coronaal gat in de vorm van een enorme scheur op de zon, die zich uitstrekte over meer dan een miljoen kilometer. Als gevolg daarvan kwam de MUF nauwelijks nog boven de 20 MHz uit.

HF-vooruitzichten

Voor de komende dagen is een zonneflux van 145 tot 155 waarschijnlijk; in de tweede helft van de week zal deze naar verwachting sterk dalen tot 110. Het risico op zonnevlammen is momenteel laag tot matig. De geomagnetische activiteit blijft voorlopig overwegend rustig Kp tot 4, maar tegen het einde van de maand zou deze weer kunnen toenemen.
De omstandigheden voor de ionosferische propagatie blijven daarom voorlopig wisselend, maar er zullen af en toe gunstige DX-omstandigheden zijn. De wereldwijde F2-DX-routes op 10/12 m blijven echter typisch zomers zwak. Het is echter hoogseizoen voor Sporadic-E (Es): overdag en in de vroege avond zijn zeer sterke signalen uit Europa (300 tot 2.000 km) gegarandeerd. Op 15/17 m zijn de omstandigheden overdag matig tot goed. DX is vooral in zuidelijke richting (Afrika, Zuid-Amerika) betrouwbaar. 20/30 m zijn de werkpaarden; 20 m blijft vaak tot ver in de nacht open voor wereldwijde DX-verbindingen, 30 m (en 40 m) opent zich in de avond- en nachturen betrouwbaar voor intercontinentale verbindingen. De lagere banden (80/160 m) worden sterk beïnvloed door het zomerseizoen: overdag sluit de D-laag de banden af. ’s Nachts zijn weliswaar vooral verbindingen binnen Europa mogelijk, maar er moet rekening worden gehouden met verhoogde statische ruis (QRN) als gevolg van zomerse onweersbuien.

Tropo

Dit weekend ligt onze regio in een uitgestrekt gebied met lage druk met grote afstand tussen de isobaren. Maandag/dinsdag schuift een hogedrukgebied van Frankrijk naar Roemenië. Voor tropo is dit alles te instabiel. Als er al condities zijn dan zal dat met name boven zeewater zijn. Dit is nog steeds een goede periode voor zomerse tropo. Houd er echter rekening mee dat warme dagen de vijand zijn van tropo boven land en dat vooral verbindingen over zee de hele dag standhouden, terwijl stations op het land het beste uit nachtelijke verbindingen moeten halen. Met name zondag is wat neerslag te verwachten, met daarbij wat kansen voor regenscatter.

Sporadische-E.

Sporadic-E, dat zich op typische zomerse wijze ontwikkelt, was de laatste tijd erg goed en leverde afgelopen donderdag 23 juli een volledige reeks banden op, tot en met 2 m.
Nu het weer wat onstabieler wordt, zou dit de Sporadic-E kunnen bevorderen. Dit zou kunnen gebeuren als de fronten het continent binnen trekken en zwakke straalstromen, en mogelijk onweersachtige koufronten, op de juiste afstand boven Europa voor turbulentie zorgen. Dit zal waarschijnlijk de verbindingen naar Scandinavië en de Balkan bevorderen.

Meteoorscatter

Het laatste deel van de week biedt mogelijkheden voor meteorscatter, aangezien de Delta Aquariden de komende week hun hoogtepunt bereiken. Hierover heerst gematigd optimisme, aangezien het voornamelijk een verschijnsel op het zuidelijk halfrond betreft.

Aurora

De vooruitzichten op zomerse aurora blijft aan de magere kant, maar let op Kp-index waarden die boven de 5 uitkomen voordat je je antennes naar het noorden richt.

EME

Voor EME-operators bereikt de declinatie van de maan de 26e zijn minimum, waardoor de duur van de maanvensters en de maximale hoogte van de maan op hun laagste waarde liggen. Aangezien de maan de 25e, zijn apogeum bereikte, zullen de padverliezen in de loop van de week afnemen. De hemelruis op 144 MHz is aan het begin van de week hoog en piekt de 26e op meer dan 2800 Kelvin, waarna deze de komende week langzaam zal afnemen.

---

Over zonnefluxindex, zonnevlekkengetal en Kp-index

De zonnefluxindex (SFI) is een maat voor de ionisatiegraad van de ionosfeer. De SFI heeft een waardenbereik van 50 tot 300. Lage waarden signaleren doorgaans slechte of matige HF-condities en hoge juist goede (een hoge MUF). Tijdens de piek van een zonnevlekkencyclus meten we waarden van meer dan 200, met kortdurende uitschieters naar 300.

Het zonnevlekkengetal is een maat voor de activiteit van de zon. Ook nu geldt, hoe hoger de waarde, des te gunstiger voor de HF-propagatie (op hogere banden). De zonneactiviteit kan als volgt ingedeeld worden aan de hand van het zonnevlekkengetal: laag: 0-30, gematigd: 30-60, hoog: 60-90, zeer hoog: 90-120, intensief: > 120.

De Kp-index is een maat voor de magnetische fluctuaties in de ionosfeer. Lage waarden zijn gunstig voor de HF-propagatie. Vanaf een waarde van 2 beginnen HF-condities te degraderen. Boven de 5 is er sprake van ernstige verstoring en vanaf 7 kunnen zelfs radio-blackouts voorkomen, waarbij HF-communicatie volledig uitvalt. Bij hogere Kp-indexwaarden (vanaf ongeveer 3) neemt de kans op aurora overigens toe.

De beste HF-condities op de hogere banden zijn dus te verwachten bij een hoge zonnefluxindex, een hoog zonnevlekkengetal en een lage Kp-index.

Over maximaal bruikbare frequentie (MUF) en kritische frequentie

De maximaal bruikbare frequentie (MUF) is de frequentie waarbij de verwachting is dat radiosignalen nog zullen reflecteren tegen de ionosfeer. Voor paden korter dan 3000 km zal de MUF lager zijn omdat de opstralingshoek steiler is, waardoor radiosignalen makkelijker door de ionosfeer heen dringen.

De frequentie waarbij nog reflectie optreedt terwijl de opstralingshoek 90 graden is (verticaal), heet de kritische frequentie.

 

---

Tom PC5D stelt het propagatienieuws samen. Bij de samenstelling maakt hij onder andere gebruik van de voor Nederland relevante informatie uit de volgende bronnen: het wekelijkse RSGB Propagation News, DX Info Centre, HF-Referat DARC, Poollicht.be, Make More Miles on VHF, Met Office en NOAA. Propagatienieuws maakt ook deel uit van het radiojournaal van de Zuid-Limburgse zondagochtendronde. De audio-opname van deze ronde is terug te luisteren op a22.veron.nl.