Propagatienieuws – week 32 2025
Deze week in Propagatienieuws:
- HF: Zonnewindsnelheid dit weekend wat verhoogd…;
- Tropo: Gebied met sterke tropo boven het kanaal;
- Sporadische-E: Kansen naar Scandinavië naar de Middellandse Zee;
- Meteoorscatter: Piek verwacht op 12 augustus rond 20.00 uur- 22.00 uur UTC;
- Aurora: Voor de komende dagen is de Kp index te laag voor aurora;
- EME: Declinatie van de maan is negatief en daalt naar het minimum.
Propagatienieuws wordt samengesteld door Tom Koeken (PC5D).
HF
De zonneactiviteit is de afgelopen dagen wat hoger uitgevallen dan vorige week werd verwacht en ligt momenteel rond de 145. Tien zonnevlekgebieden, waarvan twee ongenummerd, bedekken momenteel de voor ons zichtbare kant van de Zon. AR4167 is een groeiende bipolaire regio in het noordwestelijke kwadrant en is de grootste en meest complexe. De andere regio’s zijn relatief klein en magnetisch eenvoudig of grotendeels stabiel. De activiteit zal waarschijnlijk laag blijven, met een kans van 30 procent (volgens NOAA-gegevens) op geïsoleerde M-fakkels. Dit is gunstig voor de propagatie, omdat er voldoende energie in de ionosfeer terechtkomt – zonder het risico van coronale massa-ejecties.
HF-vooruitzichten
De zonnewindsnelheid is dit weekend wat verhoogd (450 tot 500 km/s), maar de invloed van de neemt langzaam af. De geomagnetische activiteit is daarom niet zo groot. De geomagnetische activiteit is daarom grotendeels hooguit wat onrustig met een Kp-index van hooguit 3. Er kunnen af en toe verstoringen optreden, maar als dat gebeurt, zijn ze van korte duur. In het midden van volgende week wordt een groot actief gebied aan de oostelijke rand van de zon verwacht. NOAA en USAF verwachten dat de zonneflux dan oploopt tot 160. De MUF zal variëren tussen 13 MHz aan het eind van de nacht tot 20 – 24 MHz overdag. 20 en 17 meter zullen de voorkeursbanden zijn voor DX, maar 15 meter zal overdag ook af en toe opengaan. In de nacht blijft 20 meter vaak nog een paar uur na middernacht bruikbaar voor DX (zeker voor paden naar het zuiden of westen). Dit zal in de loop van augustus echter steeds zeldzamer worden. Short skip via de sporadische E-laag is nog steeds aanwezig, vooral op 10 en 6 meter, maar vertoont langzaam een dalende trend. Short Skip leidt, zoals de naam al zegt, tot kortere sprong afstanden op de korte golf en treedt altijd op wanneer de E-laag meer geïoniseerd is dan de twee gebieden F1 en F2. De lagere kortegolfbanden (80 tot 40 meter) openen zich bij een rustig aardmagnetisch veld. De nachten worden langzaam weer langer, wat de DXers op deze banden zou moeten plezieren.
VHF en EME
Tropo
In de komende dagen passeert een lagedrukgebied Schotland. De aanvoer van lucht draait daardoor van noordwest nar zuidwest. In de nacht van zondag op maandag ontstaat hierdoor een gebied met sterke tropo boven het kanaal en van maandag op dinsdag mogelijk een tropo-pad van Normandië naar Noordoost Duitsland. Er wordt ook af en toe neerslag verwacht zodat er mogelijkheden zijn voor regenscatter.
Sporadische-E
Sporadische E komt in augustus minder vaak voor dan in juni, maar ook afgelopen week waren er meerdere langer openingen op 6 meter met soms oom Multi hop paden naar de noordoost kust van Amerika en midden Afrika. Het lijkt erop dat ook dit weekend alle juiste ingrediënten heeft. De bovenste luchtkaart toont een langzaam bewegende bovenste laag boven de Oostzee en Duitsland. Er is een zwakke straalstroomcirculatie rond dit laag met ook wat onweersactiviteit. De geografie van dit specifieke patroon biedt de kansen naar Scandinavië naar het centrale deel van de Middellandse Zee. De stroming aan de oostkant van het laag zou ook paden naar het zuidoosten naar de Balkan mogelijk kunnen maken. De Atlantische Oceaan heeft een bijzonder sterke straalstroom richting Europa met kernsnelheden van meer dan 100kt en snel veranderende contouren. Dit is een goede indicator voor een pad naar de States.
Aurora
Voor de komende dagen is de Kp-index te laag voor aurora.
Meteoorscatter
Augustus is de maand met een van de populairste meteorenregens: de Perseïden. Hoewel deze bui de afgelopen jaren zeer dynamisch is gebleken (vooral in de jaren ’90, als gevolg van de periheliumpassage van hun moederkomeet, 109P/Swift-Tuttle in 1992, met een omlooptijd van ongeveer 130 jaar), was de meteorenactiviteit recentelijk meestal geconcentreerd rond de “normale” piek, met een ZHR rond 100 hr-1. Recente IMO-waarnemingen lieten zien dat de timing van het “traditionele” brede maximum varieerde tussen 12 augustus 15u UTC tot 13 augustus 03u UTC. Dit jaar wordt de piek verwacht op 12 augustus rond 20.00 uur- 22.00 uur UTC. In recente jaren is er soms ook verhoogde activiteit na de piek waargenomen. Op 14 aug 2021 was dat ongeveer 1,5 dag na het maximum.
EME
De declinatie van de maan is negatief en daalt naar het minimum op dinsdag de 5e. Maanvensters en piekhoogte zullen dus ook afnemen. Padverliezen bereikten een maximum op het hoogste punt op 1 augustus en beginnen dus weer te dalen. 144MHz hemelruis begint de komende week matig maar stijgt naar hoog tegen maandag. Het zal meer dan 300 Kelvin bereiken tegen dinsdagavond alvorens terug te vallen.
Over zonnefluxindex, zonnevlekkengetal en Kp-index
De zonnefluxindex (SFI) is een maat voor de ionisatiegraad van de ionosfeer. De SFI heeft een waardenbereik van 50 tot 300. Lage waarden signaleren doorgaans slechte of matige HF-condities en hoge juist goede (een hoge MUF). Tijdens de piek van een zonnevlekkencyclus meten we waarden van meer dan 200, met kortdurende uitschieters naar 300.
Het zonnevlekkengetal is een maat voor de activiteit van de zon. Ook nu geldt, hoe hoger de waarde, des te gunstiger voor de HF-propagatie (op hogere banden). De zonneactiviteit kan als volgt ingedeeld worden aan de hand van het zonnevlekkengetal: laag: 0-30, gematigd: 30-60, hoog: 60-90, zeer hoog: 90-120, intensief: > 120.
De Kp-index is een maat voor de magnetische fluctuaties in de ionosfeer. Lage waarden zijn gunstig voor de HF-propagatie. Vanaf een waarde van 2 beginnen HF-condities te degraderen. Boven de 5 is er sprake van ernstige verstoring en vanaf 7 kunnen zelfs radio-blackouts voorkomen, waarbij HF-communicatie volledig uitvalt. Bij hogere Kp-indexwaarden (vanaf ongeveer 3) neemt de kans op aurora overigens toe.
De beste HF-condities op de hogere banden zijn dus te verwachten bij een hoge zonnefluxindex, een hoog zonnevlekkengetal en een lage Kp-index.
Over maximaal bruikbare frequentie (MUF) en kritische frequentie
De maximaal bruikbare frequentie (MUF) is de frequentie waarbij de verwachting is dat radiosignalen nog zullen reflecteren tegen de ionosfeer. Voor paden korter dan 3000 km zal de MUF lager zijn omdat de opstralingshoek steiler is, waardoor radiosignalen makkelijker door de ionosfeer heen dringen.
De frequentie waarbij nog reflectie optreedt terwijl de opstralingshoek 90 graden is (verticaal), heet de kritische frequentie.
Tom PC5D stelt het propagatienieuws samen. Bij de samenstelling maakt hij onder andere gebruik van de voor Nederland relevante informatie uit de volgende bronnen: het wekelijkse RSGB Propagation News, DX Info Centre, HF-Referat DARC, Poollicht.be, Make More Miles on VHF, Met Office en NOAA. Propagatienieuws maakt ook deel uit van het radiojournaal van de Zuid-Limburgse zondagochtendronde. De audio-opname van deze ronde is terug te luisteren op a22.veron.nl.
VERON
VERON