Propagatienieuws – week 33 2025
Deze week in Propagatienieuws:
- HF: Toename zonnewind verwacht
- Tropo: Gebied met verhoogde tropo langs het Kanaal ;
- Sporadische-E: Waarschijnlijk nog steeds belangrijkste modus voor DX;
- Meteoorscatter: Half augustus is goed voor meteorenverstrooiing;
- Aurora: Kp index blijft komende dagen te laag;
- EME: Declinatie van de maan is negatief, maar stijgt weer,
Propagatienieuws wordt samengesteld door Tom Koeken (PC5D).
HF
De zon was de afgelopen week matig actief met een zonneflux tussen 143 en 158 en het aardmagnetisch veld was grotendeels rustig. Dit leidde tot redelijke propagatie, d.w.z. dat alle banden tot 15 meter betrouwbaar opengingen. Hetzelfde gold voor de paden via de poolgebieden, zodat DX ook in de Stille Oceaan mogelijk was. Ook op 12 en 10 m werd DX gemeld, evenals sporadische E-openingen. Op de huidige zonneschijf zijn tot twaalf zonnevlekgebieden te zien, waarbij zich in de buurt van het centrum een nieuw, niet-genummerd klein bipolair gebied heeft ontwikkeld. De aandacht van de zonwaarnemers gaat echter uit naar de grootste en meest complexe regio AR 4168 in het westen en AR 4172 in het oosten, die in omvang toeneemt. Hierdoor is er een grote kans (60 %) op zonnevlammen van de M-klasse en ook een kleinere kans (10 %) op de extreme X-klasse. flares te verwachten (60 procent kans). Aangezien de regio AR 4168 tot halverwege de week een positie heeft die effect heeft op de aarde, is er een – kleine – kans dat de plasmawolk van een dergelijke coronale massa-uitbarsting de aarde bereikt en een magnetische storm veroorzaakt.
HF-vooruitzichten
Naast het hogere risico op aardgerichte coronale massa-uitbarstingen breken er voor het aardmagnetisme onrustige dagen aan. In de nacht van vrijdag op zaterdag heeft de schokgolf van een coronale massa-uitbarsting (CME) de aarde bereikt. Samen met de zonnewind uit het coronale gat CH69/+ heeft dit schampschot slechts kleinere G1-magnetische stormen veroorzaakt met een Kp van 5. Dit zal in het weekend langzaam wat afnemen naar Kp 3 tot 4. Het uitgestrekte coronale gat in het zuidelijke halfrond van de zon heeft forse afmetingen. Tegen het midden van de week wordt daarom een toename van de zonnewind verwacht. Voor de kortegolf betekent dit dat de banden tot 15 meter bruikbaar blijven in ongestoorde fasen. De onrustige magnetische activiteit zal echter de polaire paden beïnvloeden en de MUF enigszins verlagen, zodat er ook op 15 meter tijdelijk beperkingen kunnen optreden en de dode zone om 40m wat groter is dan gebruikelijk. Bovendien zijn er verdere openingen mogelijk boven de F2-regio, vooral in de vroege avond. Maar er vormt zich nog steeds af en toe een sporadische E-laag, die onder bepaalde omstandigheden een de F2-regio onbereikbaar maakt. In de nacht blijft 20 meter open tot na middernacht maar sluit nu vaker in de tweede helft van de nacht.
VHF en EME
Tropo
In de komende dagen schuift een hogedrukgebied over ons land. Hierdoor ontstaat er opnieuw een gebied van verhoogde tropo langs het Kanaal richting Normandië. Aanvullend zijn er de dagelijkse temperatuurschommelingen die tijdelijk wat verbeteringen toevoegen. De troposfeer kan in deze tijd van het jaar zeer goed zijn rond de kusten en af en toe ’s nachts in het binnenland. Overdag, wanneer het warmer wordt, verzwakt de troposfeer echter in het binnenland. Op zee blijven de temperaturen vrij constant en blijft er een ideale koele, vochtige laag op het zeeoppervlak liggen, met daarboven een laag warme, droge lucht vanuit het land. Neerslag wordt voorlopig niet verwacht zodat er weinig kans op regenscatter zal zijn.
Sporadische-E
De belangrijkste modus voor DX zal waarschijnlijk nog steeds Sporadische -E zijn, die nog ongeveer vier weken zal duren. Afgelopen week zijn er meerdere openingen geweest op 6m richting midden Afrika (9J, V5, D2). Verwacht niet elke dag iets, want tegen het einde van het seizoen wordt het steeds willekeuriger.
Aurora
De kans op aurora hangt af van de Kp index, maar die blijft de komende dagen te laag voor bruikbare openingen.
Meteoorscatter
Half augustus is goed voor meteorenverstrooiing, met de piek van de Perseïden op de nacht van dinsdag 12 op woensdag 13 augustus. Afgezien van QSO’s in digitale modus is het een goede periode om ’s avonds naar de nazomerhemel te kijken. Het is fascinerend om naar de VHF SSB-meteorenverstrooiingsfrequenties te luisteren terwijl je kijkt, om de volledige ervaring te beleven. Het is een brede meteorenregen, dus maak je geen zorgen als je een nacht aan weerszijden van de piek moet kiezen. De Zenithal Hourly Rate (ZHR) is een maat voor de activiteit van een meteorenregen. Het geeft het aantal meteoren aan dat een waarnemer onder ideale omstandigheden in één uur zou kunnen zien. Voor de Perseïden wordt een Zenithal Hourly Rate van 100 verwacht zodat de kans groot is dat je er wat van kan zien.
EME
De declinatie van de maan is negatief, maar stijgt weer, dus de lengte van het maanvenster en de piekhoogte zullen toenemen. De padverliezen nemen ook af en bereiken hun minimum bij het perigeum op donderdag 14 augustus. De ruis in de lucht op 144 MHz is de hele volgende week laag tot matig.
Over zonnefluxindex, zonnevlekkengetal en Kp-index
De zonnefluxindex (SFI) is een maat voor de ionisatiegraad van de ionosfeer. De SFI heeft een waardenbereik van 50 tot 300. Lage waarden signaleren doorgaans slechte of matige HF-condities en hoge juist goede (een hoge MUF). Tijdens de piek van een zonnevlekkencyclus meten we waarden van meer dan 200, met kortdurende uitschieters naar 300.
Het zonnevlekkengetal is een maat voor de activiteit van de zon. Ook nu geldt, hoe hoger de waarde, des te gunstiger voor de HF-propagatie (op hogere banden). De zonneactiviteit kan als volgt ingedeeld worden aan de hand van het zonnevlekkengetal: laag: 0-30, gematigd: 30-60, hoog: 60-90, zeer hoog: 90-120, intensief: > 120.
De Kp-index is een maat voor de magnetische fluctuaties in de ionosfeer. Lage waarden zijn gunstig voor de HF-propagatie. Vanaf een waarde van 2 beginnen HF-condities te degraderen. Boven de 5 is er sprake van ernstige verstoring en vanaf 7 kunnen zelfs radio-blackouts voorkomen, waarbij HF-communicatie volledig uitvalt. Bij hogere Kp-indexwaarden (vanaf ongeveer 3) neemt de kans op aurora overigens toe.
De beste HF-condities op de hogere banden zijn dus te verwachten bij een hoge zonnefluxindex, een hoog zonnevlekkengetal en een lage Kp-index.
Over maximaal bruikbare frequentie (MUF) en kritische frequentie
De maximaal bruikbare frequentie (MUF) is de frequentie waarbij de verwachting is dat radiosignalen nog zullen reflecteren tegen de ionosfeer. Voor paden korter dan 3000 km zal de MUF lager zijn omdat de opstralingshoek steiler is, waardoor radiosignalen makkelijker door de ionosfeer heen dringen.
De frequentie waarbij nog reflectie optreedt terwijl de opstralingshoek 90 graden is (verticaal), heet de kritische frequentie.
Tom PC5D stelt het propagatienieuws samen. Bij de samenstelling maakt hij onder andere gebruik van de voor Nederland relevante informatie uit de volgende bronnen: het wekelijkse RSGB Propagation News, DX Info Centre, HF-Referat DARC, Poollicht.be, Make More Miles on VHF, Met Office en NOAA. Propagatienieuws maakt ook deel uit van het radiojournaal van de Zuid-Limburgse zondagochtendronde. De audio-opname van deze ronde is terug te luisteren op a22.veron.nl.
VERON