Propagatienieuws – week 34 2025
Deze week in Propagatienieuws:
- HF: Zondag wordt een verhoogde zonnewind verwacht;
- Tropo: Extreme tropo tussen de Britse eilanden en Spanje/Portugal ;
- Sporadische-E: Digitale modi zijn het beste;
- Meteoorscatter: Perseïden zouden de komende week nog enige activiteit moeten bieden;
- Aurora: Komende dagen is de verwachting hooguit 4;
- EME: De declinatie van de maan is positief en stijgt,
Propagatienieuws wordt samengesteld door Tom Koeken (PC5D).
HF
De zonneactiviteit was de afgelopen week aan het afnemen, de zonneflux daalde van 153 naar 123. Dit had echter weinig invloed op de korte golf propagatie. Hoewel dit de 15 m-openingen beperkte, waren er op de 20 m-band ’s morgens vroeg nog steeds openingen in de richting van de Stille Oceaan. Het grote coronale gat van het vorige weekend had daarentegen grotere gevolgen die wat sterker waren dan eerst werd verwacht. De zonnewind ervan leidde samen met een plasmawolk die langs de aarde streek tot kleinere magnetische stormen. De Kp liep toen op tot 6. In feite kon de Dourbes Digisonde gedurende een periode van zes uur vrijwel niets registreren. Het resultaat: slechte omstandigheden op de lagere kortegolfbanden en een verlaagde MUF. Dit had vooral negatieve gevolgen voor 15 en 17 meter, en de negatieve effecten waren deels zelfs nog merkbaar op de 20 m-band. Vanaf maandag kalmeerde de situatie langzaam weer.
HF-vooruitzichten
Dit weekend belooft betere omstandigheden, maar in de loop van zondag wordt een verhoogde zonnewind verwacht uit het volgende coronale gat, dat door de rotatie van de zon langzaam in een op de aarde gerichte positie draait. Van maandag tot woensdag zal de windstroom waarschijnlijk het duidelijkst voelbaar zijn, waarbij verhoogde onrust tot een lichte magnetische storm waarschijnlijk is. Aan het einde van de komende week kunnen we dan een rustiger magnetisch veld verwachten. Voor de zonneflux wordt weer een toename verwacht naar 140 tot 150. Hierdoor zou 15 meter overdag vaker en stabieler moeten openen. Ook de F2-openingen op 12 en 10 meter nemen toe, omdat de MUF in de herfst langzaam weer stijgt als gevolg van het seizoen. De dagen worden nu merkbaar korter, in vergelijking met vorige week zelfs met 24 minuten. Daar staat tegenover dat de sporadische E-openingen afnemen. In de nacht is 20 meter nog tot ongeveer middernacht (UTC) bruikbaar, in de ochtend rond 06 uur UTC zijn er vaak bandopeningen richting de Stille Oceaan. 30 meter blijft ook ’s nachts een veilige keuze.
VHF en EME
Tropo
Twee hogedrukgebieden (bij Schotland en de Azoren) bepalen momenteel het weerbeeld. De Kaarten op dxinfocentre.com tonen daardoor een zeer groot gebied met hoge en deels extreme tropo tussen de Britse eilanden en Spanje/Portugal. Hierdoor waren afgelopen week SSB- en CW-QSO’s mogelijk tussen het Verenigd Koninkrijk en Las Canarias op zowel de 23- als de 13-cm-band. In de komende dagen wordt het gebied wat kleiner maar er blijven mogelijkheden voor stations in onze regio. Op maandag zal vooral het pad boven de Noordzee beter zijn dan normaal. In deze tijd van het jaar zal troposferische propagatie deels het gevolg zijn van temperatuurinversies. Deze kunnen zich aan het aardoppervlak voordoen en zijn vooral hardnekkig boven water. De hete dagen van de zomer breken deze oppervlakte-inversies over het land overdag af, dus als je station in het binnenland ligt, zijn uw beste kansen op troposferische propagatie in de zomer vaak ’s nachts en tot halverwege de ochtend. Inversies kunnen ook hoger liggen in het gebied van de hoge druk, bijvoorbeeld tussen 1 en 2 km boven de grond, wat goede DX-vooruitzichten biedt die niet worden beïnvloed door de hitte van de zomerdag. In deze periode van hoge druk is de kans veel groter dat een oppervlakte-inversie de troposferische propagatie veroorzaakt. Er wordt weinig regen verwacht, met daardoor weinig mogelijkheden voor regenscatter.
Sporadische-E
Ten slotte loopt het Sporadische-E-seizoen ten einde. 10 m is een goede band om eerst te controleren. Als de hop-afstand daar erg kort is, probeer dan naar 6 m of hoger te gaan. Digitale modi zijn het beste, dus gebruik deze om aanwijzingen te krijgen over waar de CW- en SSB-paden vervolgens kunnen verschijnen.
Aurora
Zaterdag 9 aug. steeg de Kp naar 6 met wat mogelijkheden voor aurora. Voor de komende dagen is de verwachting hooguit 4.
Meteoorscatter
Meteorscatter operators hebben het erg druk gehad tijdens de Perseïden-meteorenregen. De Perseïden zouden de komende week nog enige activiteit moeten bieden.
EME
De declinatie van de maan is positief en stijgt tot dinsdag 19 augustus, dus de lengte van het maanvenster en de piekhoogte zullen volgen. De padverliezen nemen weer toe nu we voorbij het perigeum zijn. De ruis in de lucht op 144 MHz is de hele komende week laag tot matig.
Over zonnefluxindex, zonnevlekkengetal en Kp-index
De zonnefluxindex (SFI) is een maat voor de ionisatiegraad van de ionosfeer. De SFI heeft een waardenbereik van 50 tot 300. Lage waarden signaleren doorgaans slechte of matige HF-condities en hoge juist goede (een hoge MUF). Tijdens de piek van een zonnevlekkencyclus meten we waarden van meer dan 200, met kortdurende uitschieters naar 300.
Het zonnevlekkengetal is een maat voor de activiteit van de zon. Ook nu geldt, hoe hoger de waarde, des te gunstiger voor de HF-propagatie (op hogere banden). De zonneactiviteit kan als volgt ingedeeld worden aan de hand van het zonnevlekkengetal: laag: 0-30, gematigd: 30-60, hoog: 60-90, zeer hoog: 90-120, intensief: > 120.
De Kp-index is een maat voor de magnetische fluctuaties in de ionosfeer. Lage waarden zijn gunstig voor de HF-propagatie. Vanaf een waarde van 2 beginnen HF-condities te degraderen. Boven de 5 is er sprake van ernstige verstoring en vanaf 7 kunnen zelfs radio-blackouts voorkomen, waarbij HF-communicatie volledig uitvalt. Bij hogere Kp-indexwaarden (vanaf ongeveer 3) neemt de kans op aurora overigens toe.
De beste HF-condities op de hogere banden zijn dus te verwachten bij een hoge zonnefluxindex, een hoog zonnevlekkengetal en een lage Kp-index.
Over maximaal bruikbare frequentie (MUF) en kritische frequentie
De maximaal bruikbare frequentie (MUF) is de frequentie waarbij de verwachting is dat radiosignalen nog zullen reflecteren tegen de ionosfeer. Voor paden korter dan 3000 km zal de MUF lager zijn omdat de opstralingshoek steiler is, waardoor radiosignalen makkelijker door de ionosfeer heen dringen.
De frequentie waarbij nog reflectie optreedt terwijl de opstralingshoek 90 graden is (verticaal), heet de kritische frequentie.
Tom PC5D stelt het propagatienieuws samen. Bij de samenstelling maakt hij onder andere gebruik van de voor Nederland relevante informatie uit de volgende bronnen: het wekelijkse RSGB Propagation News, DX Info Centre, HF-Referat DARC, Poollicht.be, Make More Miles on VHF, Met Office en NOAA. Propagatienieuws maakt ook deel uit van het radiojournaal van de Zuid-Limburgse zondagochtendronde. De audio-opname van deze ronde is terug te luisteren op a22.veron.nl.
VERON