Propagatienieuws – week 36 2025
Deze week in Propagatienieuws:
- HF: komende dagen wordt een zonnefluxindex van circa 225 verwacht;
- Tropo: Tropocondities zijn niet te verwachten.
- Sporadische-E: sporadische-E loopt meestal van mei tot augustus…;
- Meteoorscatter: De meteorenactiviteit momenteel tussen grote meteorenregens in;
- Aurora: verwachting voor de Kp-index hooguit 3;
- EME: De declinatie van de maan is negatief ,
Propagatienieuws wordt samengesteld door Tom Koeken (PC5D).
HF
De afgelopen week hebben we al een voorproefje gekregen van de toestand van de ionosfeer in de herfst – met een hogere MUF en een rustigere situatie op de lagere banden, zonder vervelende zomeronweersbuien. Het eerste, de hoge MUF, kwam van een hele reeks actieve gebieden die vanaf de achterkant van de zon zichtbaar werden of gedeeltelijk nieuw ontstonden. Er waren binnen een week meer dan 12 M-klasse zonnevlammen. De recente toename van de zonneactiviteit hebben we die sinds het maximum van bijna een jaar geleden niet meer gezien. Op 18 augustus was dat nog 114, afgelopen donderdag steeg de zonneflux tot 232. De MUF voor een afstand van 3000 km bereikte deels de 28 MHz-grens. Ook in de avond en nacht bleef de propagatie goed. Het pad naar noord en zuid Amerika bleef met FT8 bruikbaar tot 24 MHz rond 01:00 UTC. Het aardmagnetisch veld was de afgelopen week zoals verwacht grotendeels rustig. Een protonenstorm zorgde er echter voor dat de radiolijnen boven de poolgebieden grotendeels geblokkeerd waren. De oorzaak was blijkbaar een enorme uitbarsting aan de achterkant van de zon op 21 augustus. Een dergelijke poolkapabsorptie (PCA) kan meerdere dagen aanhouden. De storing nam dan ook pas tegen het einde van vorige week langzaam af.
HF-vooruitzichten
De komende dagen wordt een zonnefluxindex van circa 225 verwacht, maar zal daarna vrijwel zeker weer dalen. In combinatie met de vordering van de herfst kunnen we rekenen op een hogere MUF bij een verder relatief rustig magnetisch veld. Tot 15 meter openen de banden stabiel, 12 en 10 meter worden weer interessanter vanwege langere bandopeningen. Sporadisch-E neemt daarentegen over het algemeen af, maar er kunnen nog steeds echt goede Es-dagen zijn. Ook in de nacht ligt de MUF hoger, zodat 20 meter langer bruikbaar is, deels 24 uur per dag. Naarmate september vordert, zal dit verder verbeteren. Ook kunnen we, naarmate we de herfst-equinox naderen, betere omstandigheden verwachten op noord-zuidtrajecten, zoals richting Zuid-Afrika.
VHF en EME
Tropo
Voor de komende dagen wordt het weer gedomineerd door een lagedrukgebied bij Schotland. Tropocondities zijn hierdoor niet te verwachten. Wel wordt en neerslag verwacht. Er zijn dus wat kansen voor regenscatter, zeker bij zwaardere buien. De zwaardere regen wordt goed weergegeven door de vele online regenradarbeelden, zodat je de meest actieve verstrooiings-volumes kunt volgen, die zich met de sterkere winden vrij hoog in de atmosfeer verplaatsen. Snelheden van 45 tot 100 km/h zijn gebruikelijk.
NB De komende gezamenlijke lezing in Schimmert is geheel gewijd aan neerslagradar technieken.
Sporadische-E
Vorige week was er een mooie sporadische E-laag op de 6- en 4-meterbanden, waaronder Spanje, Italië en oostwaarts tot Oekraïne. Op de 24e was er een opening naar Brazilië en ook in de laatste dagen van augustus zijn er op 6m nog signalen gehoord uit Noord en Midden Afrika. Het zomer seizoen voor sporadische-E loopt meestal van mei tot augustus. Waarschijnlijk zullen we tot medio december moeten wachten op het kortere winter seizoen voor Es.
Aurora
De komende dagen is de verwachting voor de Kp-index hooguit 3. Dit is niet bruikbaar voor radio.
Meteoorscatter
De meteorenactiviteit bevindt zich momenteel tussen grote meteorenregens in. Meteorscatter moet het daarom hebben van random activiteit. De meeste kans daarop is vroeg in de ochtend.
EME
De declinatie van de maan is negatief en bereikt een minimum op maandag 1 september. Het is dus een week om uw apparatuur te controleren in plaats van te gebruiken. Omdat de zon nog hoog aan de hemel staat, is het gemakkelijk om de prestaties van het systeem te controleren met zonruis. De padverliezen begonnen te dalen na het apogeum op vrijdag 29. De 144 MHz-hemelruis ligt op maandag dicht bij 3.000 Kelvin en daalt op woensdag weer tot gemiddeld.
Over zonnefluxindex, zonnevlekkengetal en Kp-index
De zonnefluxindex (SFI) is een maat voor de ionisatiegraad van de ionosfeer. De SFI heeft een waardenbereik van 50 tot 300. Lage waarden signaleren doorgaans slechte of matige HF-condities en hoge juist goede (een hoge MUF). Tijdens de piek van een zonnevlekkencyclus meten we waarden van meer dan 200, met kortdurende uitschieters naar 300.
Het zonnevlekkengetal is een maat voor de activiteit van de zon. Ook nu geldt, hoe hoger de waarde, des te gunstiger voor de HF-propagatie (op hogere banden). De zonneactiviteit kan als volgt ingedeeld worden aan de hand van het zonnevlekkengetal: laag: 0-30, gematigd: 30-60, hoog: 60-90, zeer hoog: 90-120, intensief: > 120.
De Kp-index is een maat voor de magnetische fluctuaties in de ionosfeer. Lage waarden zijn gunstig voor de HF-propagatie. Vanaf een waarde van 2 beginnen HF-condities te degraderen. Boven de 5 is er sprake van ernstige verstoring en vanaf 7 kunnen zelfs radio-blackouts voorkomen, waarbij HF-communicatie volledig uitvalt. Bij hogere Kp-indexwaarden (vanaf ongeveer 3) neemt de kans op aurora overigens toe.
De beste HF-condities op de hogere banden zijn dus te verwachten bij een hoge zonnefluxindex, een hoog zonnevlekkengetal en een lage Kp-index.
Over maximaal bruikbare frequentie (MUF) en kritische frequentie
De maximaal bruikbare frequentie (MUF) is de frequentie waarbij de verwachting is dat radiosignalen nog zullen reflecteren tegen de ionosfeer. Voor paden korter dan 3000 km zal de MUF lager zijn omdat de opstralingshoek steiler is, waardoor radiosignalen makkelijker door de ionosfeer heen dringen.
De frequentie waarbij nog reflectie optreedt terwijl de opstralingshoek 90 graden is (verticaal), heet de kritische frequentie.
Tom PC5D stelt het propagatienieuws samen. Bij de samenstelling maakt hij onder andere gebruik van de voor Nederland relevante informatie uit de volgende bronnen: het wekelijkse RSGB Propagation News, DX Info Centre, HF-Referat DARC, Poollicht.be, Make More Miles on VHF, Met Office en NOAA. Propagatienieuws maakt ook deel uit van het radiojournaal van de Zuid-Limburgse zondagochtendronde. De audio-opname van deze ronde is terug te luisteren op a22.veron.nl.
VERON