Propagatienieuws – week 36 2026
Deze week in Propagatienieuws:
- HF: bij het naderen de herfst traditioneel verbetering in de HF propagatie;
- Tropo: VHF weinig of geen troposferische propagatie te verwachten muv GHz-band;
- Sporadische-E: openingen schaars door nadering einde seizoen;
- Meteoorscatter: uitkijken naar Aurigiden op 1 September;
- Aurora: wachten op een hoge Kp-index;
- EME: afnemende padverliezen in aanloop naar het perigeum.
Propagatienieuws wordt samengesteld door Tom Koeken (PC5D).
HF
De afgelopen dagen was het radioweer overwegend rustig tot licht actief. De zon produceerde met name rond 25 en 26 augustus vooral C-flares en slechts enkele M-flares, waardoor de geomagnetische situatie meestal stabiel bleef. De snelheden van de zonnewind schommelden binnen een gematigd bereik, met af en toe snellere periodes die kortstondig tot verhoogde K-waarden leidden. Over het geheel genomen was de ionosfeer stabiel, wat op de kortegolfbanden over de hele linie bruikbare tot goede propagatieomstandigheden opleverde.
Hierdoor was RI1FJL op Franz Josef Land in de poolcirkel (locator LR90AO) op veel banden sterk te ontvangen was, tot en met de 12- en 10-meterbanden.
Zaterdag 29 augustus is gestart met een matige storm waarbij de Kp boven de 5 kan uitkomen. Oorzaak zijn enkele passerende CME’s. Vanaf zaterdagmiddag volgt een rustiger periode die minimaal enkel dagen zal aanhouden, doordat er momenteel maar een beperkte activiteit is op de zichtbare kant van de zon. De zonneflux schommelt tussen 110 en 125. Er worden geen grotere storingen verwacht en de Kp zakt weer naar 2 tot 3.
HF-vooruitzichten
Dat betekent dat op de kortegolf de 20- en 17-meterbanden overdag de beste DX-mogelijkheden bieden. Ook de 15-meterband opent goed, afhankelijk van de fluxsituatie. De 12- en 10-meterbanden blijven wisselvallig. ’s Avonds en ’s nachts zijn de signalen op 40 en 80 meter stabiel en krachtig. De verdere vooruitzichten blijven positief: We naderen de herfst met traditioneel een verbetering in de HF propagatie. Verwacht bij rustige geomagnetische activiteit, een stabiele ionosfeer en over het algemeen goede omstandigheden voor wereldwijde radioactiviteit.
Tropo
Het weer is overgegaan op meer herfstachtige omstandigheden, waarbij lagedrukgebieden af en toe regen of buien en soms wat meer wind met zich meebrengen. Voor de komende week betekent dat we voor VHF weinig of geen troposferische propagatie zullen hebben. De belangrijkste weersafhankelijke modus voor operators in de GHz-band zal regenscatter zijn.
Sporadische-E.
Ten slotte naderen we het einde van het Sporadic-E-seizoen en, met waarschijnlijk nog zo’n week te gaan, zullen eventuele openingen schaars zijn. Probeer het eens tijdens de belangrijkste tijdvensters halverwege de ochtend en laat in de middag. Overweeg als back-up het midden van de dag, aangezien de traditionele tijdstippen tegen het einde van het seizoen minder betrouwbaar zijn.
Meteoorscatter
Ook al zullen er in september geen grote meteorenregens op de aarde neerkomen, toch verdient deze maand veel aandacht van meteorscatter-liefhebbers. De sporadische meteorenstroom bereikt in deze periode zijn jaarlijkse maximum, waardoor er vooral ’s ochtends relatief veel meteoren te zien zijn. Kijk aan het begin van de maand eens naar de Aurigiden (met een piek op 1 september), die in 1935, 1986, 1994 en 2019 korte, onverwachte uitbarstingen hebben veroorzaakt met een EZHR van ongeveer 30-50 per uur. De eerste voorspelde uitbarsting vond plaats in 2007: de EZHR bereikte ongeveer 130 per uur gedurende zo’n 20 minuten, met veel heldere meteoren en een staart, waarin zwakkere meteoren nog ongeveer een uur na de piek doorgingen. Ook in 2021 werden licht verhoogde frequenties waargenomen. Voor 2026 wordt geen verhoogde activiteit verwacht.
De ε-Perseïden van september zorgden op 9 september 2008 voor een onverwachte uitbarsting van heldere meteoren en in 2013 voor nog een scherpe reeks heldere meteoren. Uit de modellen van Esko Lyytinen blijkt dat de volgende echt indrukwekkende terugkeer van de SPE waarschijnlijk niet vóór 2040 zal plaatsvinden, en dat de activiteit in 2026 op het gebruikelijke jaarlijkse niveau zou moeten liggen. De berekeningen van J. Vaubaillon en M. Sato wijzen echter op ontmoetingen met meteoroïden die in 1583, 1085 en 1848 zijn uitgestoten, op 10 september 2026 rond 06u10m UT. Het activiteitsniveau is onzeker, waarschijnlijk laag.
De Daylight Sextantiden zouden tegen het einde van de maand een redelijk hoge meteoorstroming moeten opleveren, waarbij 1 oktober wordt aangeduid als de dag van het maximum. Er wordt zwakke activiteit voorspeld van de Χ-Capricorniden (stof dat vrijkomt uit komeet 45P/Honda-Mrkos-Pajdusakova) op 9 september om 22u17m UT en van de ε-Eridaniden (spoor 1216 van komeet C/1841 L1 Klinkerfues) rond 12 september.
Aurora
De kans op aurora is pas echt interessant bij een Kp-index boven de 5, en voor zuidelijke gebieden waarschijnlijk nog iets hoger.
EME
Voor EME-operators is de declinatie van de maan de 29e weer positief geworden, met een toenemende piekhoogte en langere maanvensters. De padverliezen nemen de hele week af in de aanloop naar het perigeum op zondag 6 september. De hemelruis op 144 MHz is laag, maar neemt toe tot gemiddeld tegen vrijdag 4 september.
.
Over zonnefluxindex, zonnevlekkengetal en Kp-index
De zonnefluxindex (SFI) is een maat voor de ionisatiegraad van de ionosfeer. De SFI heeft een waardenbereik van 50 tot 300. Lage waarden signaleren doorgaans slechte of matige HF-condities en hoge juist goede (een hoge MUF). Tijdens de piek van een zonnevlekkencyclus meten we waarden van meer dan 200, met kortdurende uitschieters naar 300.
Het zonnevlekkengetal is een maat voor de activiteit van de zon. Ook nu geldt, hoe hoger de waarde, des te gunstiger voor de HF-propagatie (op hogere banden). De zonneactiviteit kan als volgt ingedeeld worden aan de hand van het zonnevlekkengetal: laag: 0-30, gematigd: 30-60, hoog: 60-90, zeer hoog: 90-120, intensief: > 120.
De Kp-index is een maat voor de magnetische fluctuaties in de ionosfeer. Lage waarden zijn gunstig voor de HF-propagatie. Vanaf een waarde van 2 beginnen HF-condities te degraderen. Boven de 5 is er sprake van ernstige verstoring en vanaf 7 kunnen zelfs radio-blackouts voorkomen, waarbij HF-communicatie volledig uitvalt. Bij hogere Kp-indexwaarden (vanaf ongeveer 3) neemt de kans op aurora overigens toe.
De beste HF-condities op de hogere banden zijn dus te verwachten bij een hoge zonnefluxindex, een hoog zonnevlekkengetal en een lage Kp-index.
Over maximaal bruikbare frequentie (MUF) en kritische frequentie
De maximaal bruikbare frequentie (MUF) is de frequentie waarbij de verwachting is dat radiosignalen nog zullen reflecteren tegen de ionosfeer. Voor paden korter dan 3000 km zal de MUF lager zijn omdat de opstralingshoek steiler is, waardoor radiosignalen makkelijker door de ionosfeer heen dringen.
De frequentie waarbij nog reflectie optreedt terwijl de opstralingshoek 90 graden is (verticaal), heet de kritische frequentie.
Tom PC5D stelt het propagatienieuws samen. Bij de samenstelling maakt hij onder andere gebruik van de voor Nederland relevante informatie uit de volgende bronnen: het wekelijkse RSGB Propagation News, DX Info Centre, HF-Referat DARC, Poollicht.be, Make More Miles on VHF, Met Office en NOAA. Propagatienieuws maakt ook deel uit van het radiojournaal van de Zuid-Limburgse zondagochtendronde. De audio-opname van deze ronde is terug te luisteren op a22.veron.nl.
VERON
