Propagatienieuws – week 37 2026
Deze week in Propagatienieuws:
- HF: stabiel en rustig met kansen op alle banden;
- Tropo: richt antenne naar het westen;
- Sporadische-E: seizoen ten einde en wachten op jaareinde;
- Meteoorscatter: onvoorspelbare vooruitzichten maar luisteren loont;
- Aurora: wachten op hogere Kp-index;
- EME: lage hemelruis en padverliezen .
Propagatienieuws wordt samengesteld door Tom Koeken (PC5D).
HF
De afgelopen week vertoonde over het algemeen een rustige tot matige zonneactiviteit. Er werden meerdere C- en enkele enkele M-klasse zonnevlammen geregistreerd, waaronder een M3-vlam op 2 september en een M1,2-vlam in de ochtend van 4 september. De actieve gebieden op de zichtbare zonneschijf bleven overwegend klein en magnetisch eenvoudig van opbouw, hoewel de oostelijke gebieden tijdelijk gemengde polariteiten en een lichte ontwikkeling vertoonden.
Er werden aan de oostrand van de zon verschillende filament erupties coronale loops waargenomen, maar de bijbehorende CME’s waren niet op de aarde gericht en hadden dus geen invloed op de ionosfeer. De zonnewind was over lange perioden langzaam met snelheden tussen 340 en 430 km/s, vergezeld van een zwak interplanetair magnetisch veld.
De geomagnetische activiteit was overwegend rustig met Kp-waarden tussen 0 en 2. De lokale en mondiale foF2-waarden lagen dicht bij de maandelijkse voorspellingen, en de MUF vertoonde stabiele dagelijkse verloopcurves tot ongeveer 24 MHz overdag en daalde in de nacht soms tot onder de 10 MHz.
Op dit moment blijft de radio-weersituatie gunstig. De zonneactiviteit ligt op een gematigd niveau met een zonneflux van net boven de 100, met kans op verdere M-flares, en de geomagnetische omstandigheden blijven rustig een Kp van hooguit 3. De actieve gebieden aan de oostelijke rand van de zon blijven de belangrijkste bronnen van mogelijke verdere activiteit, terwijl de overige gebieden eenvoudig van structuur zijn en slechts een beperkt potentieel hebben voor sterkere flares. De zonnewind is rustig tot licht onrustig.
HF-vooruitzichten
In de komende dagen kunnen zwakke CME’s tussen 6 en 8 september een lichte toename van de geomagnetische activiteit kunnen veroorzaken. De zonnewind kan in de periode van 6 tot en met 7 september toenemen door een coronagat, wat kan leiden tot Kp-waarden in het bereik van 3–4, met een kleine kans op korte en lichte G1-storm intervallen. Over het geheel genomen blijven de omstandigheden echter overwegend rustig en zal de ionosfeer waarschijnlijk stabiel functioneren.
De hogere kortegolfbanden – met name 20 m en 17 m – bieden overdag nog steeds goede DX-mogelijkheden, 15 m afhankelijk van de fluxsituatie. De 12 m- en 10 m-banden openen slechts sporadisch en als dat gebeurt, dan bij voorkeur in zuidelijke richtingen – en steeds vaker boven de F2-regio. In de avond- en nachturen blijven de 40 m- en 80 m-banden betrouwbaar en krachtig, ideaal voor middellange afstanden en regionale verbindingen. De MUF-verloopcurves vertonen stabiele dagelijkse maxima en de foF2-waarden liggen nog steeds dicht bij de seizoensgebonden verwachtingen, wat over het algemeen goede tot zeer goede propagatieomstandigheden doet vermoeden.
Tip: wie wat wil rondneuzen in de door hamscience verzamelde propagatie data, die kan eens kijken naar de website hamsci.org/data
Tropo
Dit weekend schuift een hogedrukgebied over België naar het oosten. Zoals gebruikelijk moeten we de tropo aan achterkant van dit gebied zoeken. De tropo is gematigd en deels wat verhoogd maar kan ook negatief worden beïnvloed door wat wisselvallig weer. Voor de VHF contest kan het dus lonen om de antenne naar het westen te richten. Later in de week verschijnt boven de Noordzee een lagedrukgebied met regen met enige kans op regenscatter op de GHz-banden.
Sporadische-E.
Het Sporadic-E-seizoen is nu min of meer ten einde. De volgende periode om in de gaten te houden is meestal aan het einde van het jaar en de eerste week van januari, voor onverwachte openingen buiten het seizoen.
Meteoorscatter
De vooruitzichten voor meteorscatter blijven onvoorspelbaar. Het is dus het beste om vlak voor zonsopgang te luisteren voor de beste kansen.
Aurora
De zonneactiviteit is de laatste tijd niet erg opvallend geweest, met een Kp-index die onder de 3 is gebleven. Mocht deze echter iets aantrekken, bijvoorbeeld boven de 5, dan is er mogelijk kans op aurora.
EME
EME is nu mogelijk, en de ruis van de hemel zou de komende week laag moeten blijven. De declinatie van de maan blijft hoog. De maan bereikte gisteren, de 5e, haar perigeum, het punt waarop ze het dichtst bij de aarde staat, dus de padverliezen blijven laag.
.
Over zonnefluxindex, zonnevlekkengetal en Kp-index
De zonnefluxindex (SFI) is een maat voor de ionisatiegraad van de ionosfeer. De SFI heeft een waardenbereik van 50 tot 300. Lage waarden signaleren doorgaans slechte of matige HF-condities en hoge juist goede (een hoge MUF). Tijdens de piek van een zonnevlekkencyclus meten we waarden van meer dan 200, met kortdurende uitschieters naar 300.
Het zonnevlekkengetal is een maat voor de activiteit van de zon. Ook nu geldt, hoe hoger de waarde, des te gunstiger voor de HF-propagatie (op hogere banden). De zonneactiviteit kan als volgt ingedeeld worden aan de hand van het zonnevlekkengetal: laag: 0-30, gematigd: 30-60, hoog: 60-90, zeer hoog: 90-120, intensief: > 120.
De Kp-index is een maat voor de magnetische fluctuaties in de ionosfeer. Lage waarden zijn gunstig voor de HF-propagatie. Vanaf een waarde van 2 beginnen HF-condities te degraderen. Boven de 5 is er sprake van ernstige verstoring en vanaf 7 kunnen zelfs radio-blackouts voorkomen, waarbij HF-communicatie volledig uitvalt. Bij hogere Kp-indexwaarden (vanaf ongeveer 3) neemt de kans op aurora overigens toe.
De beste HF-condities op de hogere banden zijn dus te verwachten bij een hoge zonnefluxindex, een hoog zonnevlekkengetal en een lage Kp-index.
Over maximaal bruikbare frequentie (MUF) en kritische frequentie
De maximaal bruikbare frequentie (MUF) is de frequentie waarbij de verwachting is dat radiosignalen nog zullen reflecteren tegen de ionosfeer. Voor paden korter dan 3000 km zal de MUF lager zijn omdat de opstralingshoek steiler is, waardoor radiosignalen makkelijker door de ionosfeer heen dringen.
De frequentie waarbij nog reflectie optreedt terwijl de opstralingshoek 90 graden is (verticaal), heet de kritische frequentie.
Tom PC5D stelt het propagatienieuws samen. Bij de samenstelling maakt hij onder andere gebruik van de voor Nederland relevante informatie uit de volgende bronnen: het wekelijkse RSGB Propagation News, DX Info Centre, HF-Referat DARC, Poollicht.be, Make More Miles on VHF, Met Office en NOAA. Propagatienieuws maakt ook deel uit van het radiojournaal van de Zuid-Limburgse zondagochtendronde. De audio-opname van deze ronde is terug te luisteren op a22.veron.nl.
VERON