Propagatienieuws – week 38 2026
Deze week in Propagatienieuws:
- HF: omstandigheden stabiel op verschillende banden;
- Tropo: extreem sterke tropo Golf van Biskaje;
- Sporadische-E: geen info;
- Meteoorscatter: alleen mogelijk via willekeurige activiteit;
- Aurora: gering maar oog houden voor korte openingen;
- EME: dalende maan declinatie.
Propagatienieuws wordt samengesteld door Tom Koeken (PC5D).
HF
De afgelopen dagen was de zonneactiviteit laag; er deden zich voornamelijk C-vlammen voor. Er waren zeven zonnevlekgebieden zichtbaar, die grotendeels stabiel waren en een eenvoudige magnetische structuur vertoonden. De zonnewind bedroeg 400–450 km/s en nam licht af. De Bz-component van het interplanetaire veld schommelde licht tussen −4 en +4 nT en was overwegend zuidgericht. Bijgevolg bleef de geomagnetische activiteit meestal rustig tot wisselvallig (Kp 1–3). Alleen van 8 tot 10 september traden er herhaaldelijk actieve tot licht stormachtige fasen op als gevolg van een coronaal gat. De ionosfeer toonde stabiele waarden: een kritische frequentie foF2 van 5,7–7 MHz en een MUF voor 3000 km van maximaal 19 MHz, met af en toe pieken tot 24 MHz.
De zonneactiviteit blijft voorlopig laag, met slechts sporadische C-flares en een zonneflux van circa 110-115. De zichtbare regio’s blijven stabiel. Het risico op M-flares wordt geschat op ongeveer 10 %, voor X-flares op ongeveer 1 %. Daardoor blijft de ionosfeer grotendeels stabiel. De MUF varieert van circa 9 MHz aan het eind van de nacht tot circa 21 MHz overdag.
HF-vooruitzichten
Er moet echter rekening mee worden gehouden dat er in het weekend en tot in de nieuwe week op korte termijn geomagnetisch actieve tot licht stormachtige fasen te verwachten zijn als gevolg van snelle zonnewind en mogelijke CME-effecten op dinsdagochtend.
De vooruitzichten voor de komende dagen zijn over het algemeen gunstig: 20 m en 17 m bieden zeer goede DX-vensters, vooral ’s ochtends en ’s avonds. 15 m blijft overdag stabiel; De 12 m- en 10 m-banden zijn wisselvallig; bij fluxpieken zijn korte verbindingen mogelijk. De 40 m- en 80 m-banden zijn ’s nachts sterk en betrouwbaar voor DX. Alleen van 14 tot en met 16 september zijn lichte verslechteringen te verwachten. Midden september komen de herfstachtige HF-omstandigheden snel dichterbij. We kunnen verwachten dat de maximale bruikbare frequentie (MUF) overdag zal stijgen en dat er meer DX-verbindingen zullen zijn.
Tropo
In de komende week trekt een hogedrukgebied over Frankrijk naar het oosten. Op de kaarten van dxinfocentre.com levert dit boven de Golf van Biskaje extreem sterke tropo op. Mogelijk dat stations lang de Zeeuwse kust dinsdagochtend nog wat kunnen profiteren van de restanten voor een pad richting Normandië. Er wordt af en toe wat neerslag verwacht waarbij regenscatter het vooral moet hebben van meer stevige buien.
Sporadische-E.
Geen indo deze week.
Meteoorscatter
Meteorscatter is nog steeds alleen mogelijk via willekeurige activiteit, zonder dat er sprake is van grote buien.
Aurora
De kans op aurora is voorlopig zeer gering. Recentelijk waren er waarschuwingen voor lichte verstoringen met een Kp-index tot 5, maar niets spectaculairs op het gebied van radio-Aurora’s. Aangezien het nu herfst is, loont het echter altijd de moeite om dit in de gaten te houden. Nu we de herfst-equinox op 23 september naderen, is het een goede tijd van het jaar voor Aurora, indien de uitlokkende zonneactiviteit sterk genoeg is.
EME
Het is nu EME, en de declinatie van de maan blijft dalen tot het laagste punt rond vrijdag 18 september. Ondertussen blijven de baanverliezen toenemen tot aan het apogeum, het punt waarop de maan het verst van de aarde verwijderd is, eveneens op 18 september. De hemelruis blijft laag en neemt vervolgens weer toe rond vrijdag 18 en zaterdag 19 september, wanneer de maan in het sterrenbeeld boogschutter staat.
.
Over zonnefluxindex, zonnevlekkengetal en Kp-index
De zonnefluxindex (SFI) is een maat voor de ionisatiegraad van de ionosfeer. De SFI heeft een waardenbereik van 50 tot 300. Lage waarden signaleren doorgaans slechte of matige HF-condities en hoge juist goede (een hoge MUF). Tijdens de piek van een zonnevlekkencyclus meten we waarden van meer dan 200, met kortdurende uitschieters naar 300.
Het zonnevlekkengetal is een maat voor de activiteit van de zon. Ook nu geldt, hoe hoger de waarde, des te gunstiger voor de HF-propagatie (op hogere banden). De zonneactiviteit kan als volgt ingedeeld worden aan de hand van het zonnevlekkengetal: laag: 0-30, gematigd: 30-60, hoog: 60-90, zeer hoog: 90-120, intensief: > 120.
De Kp-index is een maat voor de magnetische fluctuaties in de ionosfeer. Lage waarden zijn gunstig voor de HF-propagatie. Vanaf een waarde van 2 beginnen HF-condities te degraderen. Boven de 5 is er sprake van ernstige verstoring en vanaf 7 kunnen zelfs radio-blackouts voorkomen, waarbij HF-communicatie volledig uitvalt. Bij hogere Kp-indexwaarden (vanaf ongeveer 3) neemt de kans op aurora overigens toe.
De beste HF-condities op de hogere banden zijn dus te verwachten bij een hoge zonnefluxindex, een hoog zonnevlekkengetal en een lage Kp-index.
Over maximaal bruikbare frequentie (MUF) en kritische frequentie
De maximaal bruikbare frequentie (MUF) is de frequentie waarbij de verwachting is dat radiosignalen nog zullen reflecteren tegen de ionosfeer. Voor paden korter dan 3000 km zal de MUF lager zijn omdat de opstralingshoek steiler is, waardoor radiosignalen makkelijker door de ionosfeer heen dringen.
De frequentie waarbij nog reflectie optreedt terwijl de opstralingshoek 90 graden is (verticaal), heet de kritische frequentie.
Tom PC5D stelt het propagatienieuws samen. Bij de samenstelling maakt hij onder andere gebruik van de voor Nederland relevante informatie uit de volgende bronnen: het wekelijkse RSGB Propagation News, DX Info Centre, HF-Referat DARC, Poollicht.be, Make More Miles on VHF, Met Office en NOAA. Propagatienieuws maakt ook deel uit van het radiojournaal van de Zuid-Limburgse zondagochtendronde. De audio-opname van deze ronde is terug te luisteren op a22.veron.nl.
VERON