Propagatienieuws – week 4 2026

Deze week in Propagatienieuws:

• HF: een aanzienlijke toename van de zonneflux..;
• Tropo: sterk hogedrukgebied boven Oekraïne;
• Sporadische-E: laatste loodjes van het Sporadic-E-seizoen in de winter;
• Meteoorscatter: voor meteorscatter behelpen met random meteoren;
• Aurora:  de Kp-index in de gaten voor verhoogde waarden…;
• EME: declinatie van de maan dit weekend minimaal…

Propagatienieuws wordt samengesteld door Tom Koeken (PC5D).

HF

Zaterdagavond 10 januari raasde een CME over de aarde, waarbij gedeeltelijk een kp-index van 6 werd gemeten. De dag daarna bereikte de zonnefluxindex een voorlopig dieptepunt van 111. Het kon alleen maar beter worden. Meerdere zonnevlammen aan de andere kant van de zon versterkten deze veronderstelling.En inderdaad: de volgende dagen verschenen er twee complexe vlekkenclusters, iets verder naar het westen begonnen zich snel twee andere regio’s te ontwikkelen. De zonneactiviteit begon weer toe te nemen. Op vrijdag kan weer een zonnefluxindex van 148 worden gemeten. Propagatie was wisselvallig, met veel dalingen tot onder de 25 MHz gedurende de dag. Wat geduld loont want na ongeveer 10 minuten kunnen de omstandigheden verbeteren. Aan de zichtbare kant van de zon bevinden zich nu negen zonnevlekkengroepen met verschillende magnetische configuraties.

HF-vooruitzichten

Mogelijk stijgt de fluxindex nog verder, voornamelijk als gevolg van nieuwe activiteiten aan de zuidoostelijke rand van de zonneschijf, waar momenteel de grootste actieve regio AR4341 te zien is. De zonnevlekken zullen opschuiven naar het centrum van de zichtbare zonneschijf en kunnen leiden tot een aanzienlijke toename van de zonneflux. Vooruitlopend daarop is er wel een groot coronaal gat. De geomagnetische activiteit zal daarom de komende dagen naar verwachting overwegend wat hoger zijn met een Kp 3 tot bijna en af en toe kleinere G1 storm perioden. Aan het begin van de week zou de geomagnetische activiteit gematigd moeten zijn (Kp 2-3) en in de loop van de week steeds rustiger worden (Kp 1-2), wat de lowband DXers blij zal maken. Op rustige dagen zal de MUF variëren van 9 MHz in de nacht tot meer dan 30 overdag. Bij een oplopende Kp index is dat al snel enkele MHz lager. Overdag zullen 10 en 12 meter dankzij de verhoogde zonneactiviteit weer betrouwbaarder openen. Typisch voor de wintermaanden daalt de MUF3000 echter bij zonsondergang sterk en komt, afhankelijk van de geomagnetische situatie, meestal pas tussen 7 en 9 MHz tot stilstand. Op sommige dagen sluit ook 40 meter ’s nachts en ontstaat er op 80 meter een ongebruikelijke dode zone. 

VHF en EME

Tropo

Voor tropo moeten we het in de komende week vooral hebben van een sterk hogedrukgebied boven Oekraïne. Een uitloper daarvan kan van dinsdag op woensdag een band met gematigde tropo vanaf de Noordzeekust tot de Baltische staten opleveren. Kansen voor regenscatter zijn erg klein.

Sporadische-E.

Een opmerking over Sporadische-E, dat vorige week enkele midwinter-QSO’s opleverde, onder meer op de 4m-band. Dit werd bevorderd door de sterkere winter jetstromen, hoewel we nu uit dat traditionele wintervenster van activiteit komen. Bekijk de foEs-trace op de grafieken van propquest.co.uk  om er zeker van te zijn dat je de laatste loodjes van het Sporadische-E-seizoen in de winter niet mistijn.

Aurora

Op 11 januari was de Kp-index hoog genoeg voor een reeks aurora meldingen op 6 en 2m, ook uit Frankrijk en Oekraïne. Houd zoals gewoonlijk de Kp-index in de gaten voor verhoogde waarden boven de 5, idealiter 7 of hoger.

Meteoorscatter

De volgende grote Lyriden meteorenregen is pas in april, dus tot die tijd is het voor meteorscatter behelpen met random meteoren rond zonsopgang.

EME

Voor EME-operators is de declinatie van de maan dit weekend minimaal en de hele volgende week negatief, om op vrijdag 23 weer positief te worden. De padverliezen nemen af en de lengte van het maanvenster en de piekhoogte nemen toe. De hemelruis op 144 MHz was hoog vanaf vrijdag 16 en de zon en de maan staan 18 januari dicht bij elkaar aan de hemel. Vanaf maandag, zal de hemelruis laag zijn.

---

Over zonnefluxindex, zonnevlekkengetal en Kp-index

De zonnefluxindex (SFI) is een maat voor de ionisatiegraad van de ionosfeer. De SFI heeft een waardenbereik van 50 tot 300. Lage waarden signaleren doorgaans slechte of matige HF-condities en hoge juist goede (een hoge MUF). Tijdens de piek van een zonnevlekkencyclus meten we waarden van meer dan 200, met kortdurende uitschieters naar 300.

Het zonnevlekkengetal is een maat voor de activiteit van de zon. Ook nu geldt, hoe hoger de waarde, des te gunstiger voor de HF-propagatie (op hogere banden). De zonneactiviteit kan als volgt ingedeeld worden aan de hand van het zonnevlekkengetal: laag: 0-30, gematigd: 30-60, hoog: 60-90, zeer hoog: 90-120, intensief: > 120.

De Kp-index is een maat voor de magnetische fluctuaties in de ionosfeer. Lage waarden zijn gunstig voor de HF-propagatie. Vanaf een waarde van 2 beginnen HF-condities te degraderen. Boven de 5 is er sprake van ernstige verstoring en vanaf 7 kunnen zelfs radio-blackouts voorkomen, waarbij HF-communicatie volledig uitvalt. Bij hogere Kp-indexwaarden (vanaf ongeveer 3) neemt de kans op aurora overigens toe.

De beste HF-condities op de hogere banden zijn dus te verwachten bij een hoge zonnefluxindex, een hoog zonnevlekkengetal en een lage Kp-index.

Over maximaal bruikbare frequentie (MUF) en kritische frequentie

De maximaal bruikbare frequentie (MUF) is de frequentie waarbij de verwachting is dat radiosignalen nog zullen reflecteren tegen de ionosfeer. Voor paden korter dan 3000 km zal de MUF lager zijn omdat de opstralingshoek steiler is, waardoor radiosignalen makkelijker door de ionosfeer heen dringen.

De frequentie waarbij nog reflectie optreedt terwijl de opstralingshoek 90 graden is (verticaal), heet de kritische frequentie.

 

 

---

Tom PC5D stelt het propagatienieuws samen. Bij de samenstelling maakt hij onder andere gebruik van de voor Nederland relevante informatie uit de volgende bronnen: het wekelijkse RSGB Propagation News, DX Info Centre, HF-Referat DARC, Poollicht.be, Make More Miles on VHF, Met Office en NOAA. Propagatienieuws maakt ook deel uit van het radiojournaal van de Zuid-Limburgse zondagochtendronde. De audio-opname van deze ronde is terug te luisteren op a22.veron.nl.