Propagatienieuws – week 40 2025

Deze week in Propagatienieuws:

• HF: overwachting voor is met een bovengemiddelde onzekerheid omgeven.
• Tropo: rustig weer op maar zonder tropo of noemenswaardige regenscatter.
• Sporadische-E: wachten op het winterseizoen vanaf medio december.;
• Meteoorscatter: voorlopig een periode zonder grote meteorenregens;
• Aurora: belangrijk om de actuele Kp waarde en het hemisferisch vermogen in de gaten te houden .
• EME: de declinatie van de maan morgen, de 29e, op zijn minimum.,

Propagatienieuws wordt samengesteld door Tom Koeken (PC5D).

HF

Het is geen geheim dat de propagatieomstandigheden in de herfst beter zijn dan in de zomer. Maar dat de MUF aan het begin van de herfst gedurende de dag de 30 MHz-grens overschreed, was toch een leuke verrassing. Vorige week waren zelfs met kleine vermogens (QRP) beperkte antennes de Cariben en de DXpedition FP5KE op het eiland St. Pierre et Miquelon (> 125.000 QSO’s) en Market Reef te bereiken goed te werken. Ook waren intercontinentale verbindingen mogelijk via FM repeaters op 10m. De KQ2H-repeater in het noorden van de staat New York, met een uitgangsfrequentie van 29,620 MHz, was ’s middags soms luid te horen en is een goede indicator voor HF-propagatie. Ook John EI7GL meldt mooie resultaten van recente WSPR-experimenten op 10m  https://ei7gl.blogspot.com/2025/09/improving-conditions-on-28-mhz-at.html Deze stijging heeft vooral seizoensgebonden redenen, maar de zonneactiviteit heeft ook zeker een grote rol gespeeld. De zonneflux was maandag gestegen tot 176 en blijft de komende dagen tussen 140 en 160.

HF-vooruitzichten

De geomagnetische verwachting voor de komende twee, drie dagen is met een bovengemiddelde onzekerheid omgeven. Het staat vast dat twee coronale gaten de snelheid van de zonnewind zullen opdrijven. Alleen het exacte tijdstip is moeilijk te voorspellen, en er moet ook rekening worden gehouden met de komst van een coronale massa-uitbarsting. Al met al wijst alles erop dat de geomagnetische activiteit al op zondag aanzienlijk actiever zal worden. Daarbij kunnen ook geïsoleerde stormachtige pieken (G1) voorkomen. Tijdens rustige periodes varieert de MUF tussen circa 14 MHz in de nacht tot circa 30 overdag.  De 10 m-band zal dan ’s middags tot ongeveer 19.00 UTC open moeten zijn naar Noord-Amerika en ’s avonds ook naar Brazilië. Australië en Nieuw-Zeeland zijn ’s ochtends rond 06.00 UTC te horen op 14, 18 en 21 MHz via de lange weg en in de vroege namiddag via de korte weg. De. Als het aardmagnetisch veld echter onrustig wordt, reageert de grensfrequentie vrij snel en daalt meteen met een paar MHz.

VHF en EME

Tropo

Voor de komende dagen zijn er geen hoge of lagedrukgebieden in de buurt. Het levert rustig weer op maar zonder tropo of noemenswaardige regenscatter mogelijkheden. Het is goed om te onthouden dat Tropo 24 uur per dag kan bestaan over water en langs kusten zoals de Noordzee en het Kanaal, hoewel het deel van een pad over land overdag kan verzwakken.

Sporadische-E

Voor Sporadische-E-is het wachten op het winterseizoen vanaf medio december. Voor de kans op aurora blijft het belangrijk om de actuele Kp waarde en het hemisferisch vermogen in de gaten te houden (bijvoorbeeld op poollicht.be ).

Aurora

Afgelopen week kwam de Kp tot 6 wat enkele aurora spots in het DX-cluster opleverde. Voor de kans op aurora blijft het belangrijk om de actuele Kp waarde en het hemisferisch vermogen in de gaten te houden (bijvoorbeeld op poollicht.be ).

Meteoorscatter

Meteorscatter blijft voorlopig een periode zonder grote meteorenregens. Het zijn dus alleen willekeurige meteoren die vooral in de vroege ochtenduren, vóór zonsopgang, voorkomen.

EME

Voor EME-operators bereikt de declinatie van de maan morgen, de 29e, zijn minimum, dus vanaf dan zullen we langere maanvensters en een toenemende piekhoogte zien. De afstand van de maan tot de aarde begon af te nemen na het apogeum op vrijdag 26, wat betekent dat de padverliezen afnemen. 144 MHz De ruis in de ruimte zal vandaag, 28 september, hoog zijn en morgen, 29 september, een piek bereiken van ongeveer 2800 Kelvin, waarna deze de rest van de week weer zal dalen tot een laag niveau.

---

Over zonnefluxindex, zonnevlekkengetal en Kp-index

De zonnefluxindex (SFI) is een maat voor de ionisatiegraad van de ionosfeer. De SFI heeft een waardenbereik van 50 tot 300. Lage waarden signaleren doorgaans slechte of matige HF-condities en hoge juist goede (een hoge MUF). Tijdens de piek van een zonnevlekkencyclus meten we waarden van meer dan 200, met kortdurende uitschieters naar 300.

Het zonnevlekkengetal is een maat voor de activiteit van de zon. Ook nu geldt, hoe hoger de waarde, des te gunstiger voor de HF-propagatie (op hogere banden). De zonneactiviteit kan als volgt ingedeeld worden aan de hand van het zonnevlekkengetal: laag: 0-30, gematigd: 30-60, hoog: 60-90, zeer hoog: 90-120, intensief: > 120.

De Kp-index is een maat voor de magnetische fluctuaties in de ionosfeer. Lage waarden zijn gunstig voor de HF-propagatie. Vanaf een waarde van 2 beginnen HF-condities te degraderen. Boven de 5 is er sprake van ernstige verstoring en vanaf 7 kunnen zelfs radio-blackouts voorkomen, waarbij HF-communicatie volledig uitvalt. Bij hogere Kp-indexwaarden (vanaf ongeveer 3) neemt de kans op aurora overigens toe.

De beste HF-condities op de hogere banden zijn dus te verwachten bij een hoge zonnefluxindex, een hoog zonnevlekkengetal en een lage Kp-index.

Over maximaal bruikbare frequentie (MUF) en kritische frequentie

De maximaal bruikbare frequentie (MUF) is de frequentie waarbij de verwachting is dat radiosignalen nog zullen reflecteren tegen de ionosfeer. Voor paden korter dan 3000 km zal de MUF lager zijn omdat de opstralingshoek steiler is, waardoor radiosignalen makkelijker door de ionosfeer heen dringen.

De frequentie waarbij nog reflectie optreedt terwijl de opstralingshoek 90 graden is (verticaal), heet de kritische frequentie.

 

 

---

Tom PC5D stelt het propagatienieuws samen. Bij de samenstelling maakt hij onder andere gebruik van de voor Nederland relevante informatie uit de volgende bronnen: het wekelijkse RSGB Propagation News, DX Info Centre, HF-Referat DARC, Poollicht.be, Make More Miles on VHF, Met Office en NOAA. Propagatienieuws maakt ook deel uit van het radiojournaal van de Zuid-Limburgse zondagochtendronde. De audio-opname van deze ronde is terug te luisteren op a22.veron.nl.