Propagatienieuws – week 40 2026
Deze week in Propagatienieuws:
- HF: MUF tussen 10 MHz in de nacht tot circa 24 MHz overdag;
- Tropo: kansen voor regenscatter op de GHz-banden;
- Sporadische-E: geen info;
- Meteoorscatter: geen grote meteoorregens te verwachten;
- Aurora: te lage Kp-index voor activiteiten;
- EME: afnemende signaalverliezen.
Propagatienieuws wordt samengesteld door Tom Koeken (PC5D).
HF
De afgelopen week verliep overwegend rustig tot licht levendig. Na een langere stabiel rustige periode liep de Kp wat op door een verhoogde zonnewind veroorzaakt door een coronaal gat. Dit soort gaten zijn donkere, koele en minder dichte gebieden in de buitenste atmosfeer van de zon, gezien in ultraviolet licht, met open magnetische veldlijnen. Het geomagnetische veld bevond zich meestal in het rustige tot licht onrustige bereik; er deden zich geen sterkere stormen voor. De zonneflux schommelde de laatste tijd rond de 110 tot 115, wat voor het seizoen nog steeds bruikbare propagatieomstandigheden op de bovenste kortegolfbanden mogelijk maakt.
De afgelopen dagen waren met name de 20-, 17- en 15-meterbanden overdag betrouwbaar open. Op 10 en 12 meter waren er weliswaar regionale en transcontinentale verbindingen, maar deze waren aanzienlijk wisselvalliger dan in de voorgaande weken. De lagere banden profiteerden van de langer wordende nachten. Vooral op 40 en 80 meter waren er in de avond- en nachturen goede DX-mogelijkheden waar te nemen. Er zijn weer regio’s met zonnevlekken, maar deze beperken zich tot de lagere B klasse en het ruimteweer is over het algemeen rustig. De zonnewind bedraagt ongeveer 500 km/s en neemt weer wat af.
HF-vooruitzichten
Voor de komende dagen van is te verwachten dat de zonneflux weer net onder de 100 daalt met een Kp tussen 2 en 4 (van rustige tot licht actief). Voor de radiobetrekking betekent dit een geringe absorptie op de lagere banden en over het algemeen stabiele DX-omstandigheden op de klassieke kortegolfbanden. De kans op zonnevlammen blijft momenteel laag, hoewel af en toe een zwakke tot matige radio-black-out niet volledig kan worden uitgesloten.
Nu we het einde van september naderen, zien we dat de maximale bruikbare frequenties overdag beginnen te stijgen. De MUF zal variëren tussen 10 MHz in de nacht tot circa 24 MHz overdag. Boven Midden-Europa garandeert het dagelijkse openingen op 15 meter en mogelijk ook op 10 meter. Mocht de geomagnetische activiteit laag blijven, dan zijn ook langere DX-vensters op de hogere banden mogelijk. Daardoor zijn er nog steeds redelijke tot goede omstandigheden te verwachten op 20 tot 10 meter, met name overdag en in de namiddag. Op de lagere banden zullen de steeds langere herfstnachten de DX-kansen verder verbeteren.
Tropo
Dit weekend is het zoeken naar kleine gebieden boven water met redelijke tropo. Tegen het midden van de week komt een wegtrekkend hogedrukgebied gunstig te liggen voor sterke tropo boven Denemarken en de Oostzee. Mogelijk dat het noordoosten van Nederland daarvan kan profiteren. Op enkele dagen wordt wat neerslag verwacht. Indien dat zich ontwikkelt tot buien biedt dat kansen voor regenscatter op de GHz-banden. In deze tijd van het jaar krijgen we vaak te maken met zeer actieve Atlantische stormen. Komende week blijft een stevig lagedrukgebied nog ten noordwesten van Schotland. Het is een goed moment om te controleren of je antenne-opstellingen in orde zijn en de weersvoorspellingen in de gaten te houden.
Sporadische-E.
Geen info beschikbaar.
Meteoorscatter
Er zijn geen grote meteorenregens in deze periode, dus ook nu zal eventuele activiteit waarschijnlijk willekeurig zijn, en deze is doorgaans het best waarneembaar in de uren vlak voor zonsopgang.
Aurora
De vooruitzichten voor Aurora zijn iets interessanter, aangezien we de equinox van 22 september net achter de rug hebben. Het aardmagnetisch veld dan beter is afgestemd op het magnetisch veld van de zon. Voor de komende dagen is het niet te verwachten dat de Kp index hoog genoeg zal worden voor Aurora.
EME
De declinatie van de maan is bij maan ondergang op vrijdag 25 september positief geworden. Dit betekent dat we de komende week langere maanvensters en een hogere piekhoogte van de maan zullen zien. De signaalverliezen blijven afnemen. De 144 MHz-hemelruis begint de week laag, maar neemt toe tot matig tegen vrijdag 2 oktober.
.
Over zonnefluxindex, zonnevlekkengetal en Kp-index
De zonnefluxindex (SFI) is een maat voor de ionisatiegraad van de ionosfeer. De SFI heeft een waardenbereik van 50 tot 300. Lage waarden signaleren doorgaans slechte of matige HF-condities en hoge juist goede (een hoge MUF). Tijdens de piek van een zonnevlekkencyclus meten we waarden van meer dan 200, met kortdurende uitschieters naar 300.
Het zonnevlekkengetal is een maat voor de activiteit van de zon. Ook nu geldt, hoe hoger de waarde, des te gunstiger voor de HF-propagatie (op hogere banden). De zonneactiviteit kan als volgt ingedeeld worden aan de hand van het zonnevlekkengetal: laag: 0-30, gematigd: 30-60, hoog: 60-90, zeer hoog: 90-120, intensief: > 120.
De Kp-index is een maat voor de magnetische fluctuaties in de ionosfeer. Lage waarden zijn gunstig voor de HF-propagatie. Vanaf een waarde van 2 beginnen HF-condities te degraderen. Boven de 5 is er sprake van ernstige verstoring en vanaf 7 kunnen zelfs radio-blackouts voorkomen, waarbij HF-communicatie volledig uitvalt. Bij hogere Kp-indexwaarden (vanaf ongeveer 3) neemt de kans op aurora overigens toe.
De beste HF-condities op de hogere banden zijn dus te verwachten bij een hoge zonnefluxindex, een hoog zonnevlekkengetal en een lage Kp-index.
Over maximaal bruikbare frequentie (MUF) en kritische frequentie
De maximaal bruikbare frequentie (MUF) is de frequentie waarbij de verwachting is dat radiosignalen nog zullen reflecteren tegen de ionosfeer. Voor paden korter dan 3000 km zal de MUF lager zijn omdat de opstralingshoek steiler is, waardoor radiosignalen makkelijker door de ionosfeer heen dringen.
De frequentie waarbij nog reflectie optreedt terwijl de opstralingshoek 90 graden is (verticaal), heet de kritische frequentie.
Tom PC5D stelt het propagatienieuws samen. Bij de samenstelling maakt hij onder andere gebruik van de voor Nederland relevante informatie uit de volgende bronnen: het wekelijkse RSGB Propagation News, DX Info Centre, HF-Referat DARC, Poollicht.be, Make More Miles on VHF, Met Office en NOAA. Propagatienieuws maakt ook deel uit van het radiojournaal van de Zuid-Limburgse zondagochtendronde. De audio-opname van deze ronde is terug te luisteren op a22.veron.nl.
VERON