Propagatienieuws – week 44 2025
Deze week in Propagatienieuws:
- HF: komende week wordt geen sterke stijging van de flux verwacht.
- Tropo: Tropocondities zijn nihil en ondanks regenscatter.
- Sporadische-E: een kans op sporadische E buiten het seizoen;
- Meteoorscatter: zone van activiteit kan de komende week voor afnemende belangstelling;
- Aurora: blijven letten op kansen op aurora bij een Kp-index van 5 of meer.
- EME: declinatie van de maan op 26 januari minimaal.
Propagatienieuws wordt samengesteld door Tom Koeken (PC5D).
HF
Tijdens het afgelopen weekend slingerde de actieve regio 4246 vier plasmawolken de ruimte in; alleen de vierde raakte de aarde met een snelheid van ongeveer 550 km/s en een naar het zuiden gericht magnetisch veld. Het ACE-ruimtevaartuig detecteerde hoge concentraties protonen die langs de aarde stroomden, maar deze bleven onder de drempelwaarde voor een kleine S1-stralingsstorm. Hierdoor steeg de K-index naar 6 en was er verrassend genoeg tot in Noord-Engeland en Noord-Duitsland een aurora te zien. De storing nam snel af. De zonneflux daalde van ongeveer 160 naar 130, de periode met dagelijkse M-flares eindigde en er verschenen nieuwe gebieden aan de oostrand van de zon.
HF-vooruitzichten
Voor de komende week wordt geen sterke stijging van de flux verwacht (prognose: 115-145). Op korte termijn worden er geen naar de aarde gerichte CME’s verwacht en blijft de magnetosfeer gedurende het weekend grotendeels rustig, zodat de MUF zal variëren tussen circa 12 MHz in de nacht tot boven 40 MHz overdag. Aan het begin van de week wordt echter opnieuw een snelle zonnewind verwacht, mogelijk in combinatie met CME-effecten. Op dinsdag zal de wind waarschijnlijk snelheden van 700 km/s en meer bereiken, waardoor halverwege de week af en toe stormachtige intervallen mogelijk zijn.
VHF en EME
Tropo
De komende week biedt ons alleen onstabiel week met voornamelijk lagedrukgebied regenzones en wind. Tropocondities zijn nihil en ondanks regenscatter midden in een regenzone zal ook weinig vreugde opleveren voor DX.
Sporadische-E.
De foF2- en foEs-grafieken op propquest.co.uk hebben de laatste tijd te kampen met enkele problemen met de gegevensvoorziening. Het is vermeldenswaard dat sterke straalstromen en snel bewegende weersystemen, zoals we die nu hebben, een kans op sporadische E buiten het seizoen kunnen met zich meebrengen. Een goed voorbeeld hiervan is te vinden op zondagavond 19 oktober, als u het tabblad ‘Archief’ bekijkt. Deze actieve periode van vier uur hield mogelijk verband met een langzaam voortschrijdende straalstroom, zoals te zien is op het tabblad ‘Sporadische E’ voor die datum.
Aurora
De Kp-index is de laatste tijd relatief gematigd, maar het advies is opnieuw om te blijven letten op kansen op aurora bij een Kp-index van 5 of meer, of als je LF CW-signalen begint te horen die een fladderende toon aannemen.
Meteoorscatter
Meteo-scatter operators konden vorige week spelen met de Orioniden, die op 22 oktober hun hoogtepunt bereikten. De brede zone van activiteit kan de komende week voor afnemende belangstelling blijven zorgen.
EME
Voor EME-operators is de declinatie van de maan op 26 januari minimaal, dus zowel de lengte van het maanvenster als de piekhoogte zijn laag. Het apogeum was vroeg op vrijdag 24 januari, dus de padverliezen nemen weer af. De ruis in de lucht op 144 MHz neemt in het weekend toe en bereikt vandaag, 26 januari, ongeveer 3300 K, waarna deze gestaag daalt tot een laag niveau op de volgende vrijdag.
Over zonnefluxindex, zonnevlekkengetal en Kp-index
De zonnefluxindex (SFI) is een maat voor de ionisatiegraad van de ionosfeer. De SFI heeft een waardenbereik van 50 tot 300. Lage waarden signaleren doorgaans slechte of matige HF-condities en hoge juist goede (een hoge MUF). Tijdens de piek van een zonnevlekkencyclus meten we waarden van meer dan 200, met kortdurende uitschieters naar 300.
Het zonnevlekkengetal is een maat voor de activiteit van de zon. Ook nu geldt, hoe hoger de waarde, des te gunstiger voor de HF-propagatie (op hogere banden). De zonneactiviteit kan als volgt ingedeeld worden aan de hand van het zonnevlekkengetal: laag: 0-30, gematigd: 30-60, hoog: 60-90, zeer hoog: 90-120, intensief: > 120.
De Kp-index is een maat voor de magnetische fluctuaties in de ionosfeer. Lage waarden zijn gunstig voor de HF-propagatie. Vanaf een waarde van 2 beginnen HF-condities te degraderen. Boven de 5 is er sprake van ernstige verstoring en vanaf 7 kunnen zelfs radio-blackouts voorkomen, waarbij HF-communicatie volledig uitvalt. Bij hogere Kp-indexwaarden (vanaf ongeveer 3) neemt de kans op aurora overigens toe.
De beste HF-condities op de hogere banden zijn dus te verwachten bij een hoge zonnefluxindex, een hoog zonnevlekkengetal en een lage Kp-index.
Over maximaal bruikbare frequentie (MUF) en kritische frequentie
De maximaal bruikbare frequentie (MUF) is de frequentie waarbij de verwachting is dat radiosignalen nog zullen reflecteren tegen de ionosfeer. Voor paden korter dan 3000 km zal de MUF lager zijn omdat de opstralingshoek steiler is, waardoor radiosignalen makkelijker door de ionosfeer heen dringen.
De frequentie waarbij nog reflectie optreedt terwijl de opstralingshoek 90 graden is (verticaal), heet de kritische frequentie.
Tom PC5D stelt het propagatienieuws samen. Bij de samenstelling maakt hij onder andere gebruik van de voor Nederland relevante informatie uit de volgende bronnen: het wekelijkse RSGB Propagation News, DX Info Centre, HF-Referat DARC, Poollicht.be, Make More Miles on VHF, Met Office en NOAA. Propagatienieuws maakt ook deel uit van het radiojournaal van de Zuid-Limburgse zondagochtendronde. De audio-opname van deze ronde is terug te luisteren op a22.veron.nl.
VERON