Propagatienieuws – week 53 2025

Deze week in Propagatienieuws:

• HF: Cyclus 25 is tot nog  toe redelijk maar onder het langjarig gemiddelde;
• Tropo: of tropo mogelijk is, is even onduidelijk;
• Sporadische-E: mogelijk ook naar SSB/CW op 10 m en 6 m;
• Meteoorscatter: Geen info deze week;
• Aurora: ontwikkelingen van de Kp-index goed in de gaten te houden;
• EME: de declinatie van de maan stijgt weer en…

Propagatienieuws wordt samengesteld door Tom Koeken (PC5D).

HF

We hebben de afgelopen week enkele ups en downs gehad in het ruimteweer. Een hogesnelheidsstroom uit een groot coronaal gat heeft de Kp-index soms hoog gehouden, terwijl de zonnefluxindex relatief laag was door een gebrek aan zonnevlekken. De zonneflux is toegenomen tot 166 op vrijdag (maar dat was ook verwacht). Het coronale gat was enorm en strekte zich uit van de zuidpool van de zon tot voorbij de zonne-evenaar. Desondanks was er DX, waaronder PZ3OZ in Suriname op 80 m FT8 en 40 m CW, ZS7ANF in Antarctica op 30 m CW en TG9ADM in Guatemala op 10 m CW. Ook zijn enkele van de ‘12 Days of Christmas stations in the US’ gespot, waaronder W2R/5 in Arizona op 15 m CW. Een recente M5 zonnevlam op zaterdag 01:50 UTC maakt de verwachting wat lastig. Ondanks het feit dat deze vlam helemaal aan de oostkant van de zon plaatsvond, heeft het wel geleid tot een R2 radio-blackout en een opmerkelijke tijdelijke verhoging van de MUF.

HF-vooruitzichten

Om 5 uur UTC leidde dit tot een stapvormige verhoging van het hemisferisch vermogen, en is ook de Kp index hoger dan eerder verwacht. Het is even wachten op de updates van de modelberekeningen van NOAA. Voor de komende dagen blijft de zonneflux rond de 170. De Kp-index is momenteel wat onzeker. De beste tijd voor HF is waarschijnlijk na 3 januari, wanneer de Kp-index naar verwachting zal dalen tot een meer redelijke twee tot drie, terwijl de SFI tussen de 150 en 160 blijft. Terugkijkend op 2025 is duidelijk dat de huidige zonecyclus voorbij de piek is van najaar 2024. Cyclus 25 is tot nog  toe redelijk maar onder het langjarig gemiddelde. Komend jaar kunnen we verwachten dat de zonneactiviteit langzaam wat zal afnemen.https://helioforecast.space/solarcycle

 

VHF en EME

Tropo

De komende week blijft een hogedrukgebied net ten noorden of ten westen van Groot-Brittannië hangen, waardoor de lucht meer uit het Noorden over de Noordzee wordt aangevoerd. Tot nieuwjaar is geen regenscatter te verwachten. Of hierdoor tropo mogelijk is, is even onduidelijk. Volgens dxinfocentre.com is de weersituatie niet goed door te rekenen; volgens tropo.f5len.org kan er dit weekend boven de Noordzee toch redelijke tropo ontstaan. Het is aan te raden om te zoeken naar gebieden met bewolking en mist voor de beste paden, omdat dit aangeeft dat er vocht onder de inversie zit, wat gunstig is voor tropo.

Sporadische-E.

Een opmerking naar aanleiding van de waarschuwing van vorige week voor Sporadic-E midden in de winter. Het is zeker de moeite waard om te kijken naar digitale modi en mogelijk ook naar SSB/CW op 10 m en 6 m als er tekenen van activiteit zijn.

Aurora

Voor aurora blijft het aan te raden om de ontwikkelingen van de Kp-index goed in de gaten te houden. Momenteel zitten we tussen twee meteorenregens, met de tweede, de Quadrantiden, die aan het einde van de week op de 4e zijn hoogtepunt bereikt..

Meteoorscatter

Geen info deze week.

EME

Voor EME-operators stijgt de declinatie van de maan weer en nemen de padverliezen af naarmate we op 2 januari het perigeum naderen, het punt waarop de maan het dichtst bij de aarde staat. De ruis op 144 MHz blijft laag tot 14-18 januari..

---

Over zonnefluxindex, zonnevlekkengetal en Kp-index

De zonnefluxindex (SFI) is een maat voor de ionisatiegraad van de ionosfeer. De SFI heeft een waardenbereik van 50 tot 300. Lage waarden signaleren doorgaans slechte of matige HF-condities en hoge juist goede (een hoge MUF). Tijdens de piek van een zonnevlekkencyclus meten we waarden van meer dan 200, met kortdurende uitschieters naar 300.

Het zonnevlekkengetal is een maat voor de activiteit van de zon. Ook nu geldt, hoe hoger de waarde, des te gunstiger voor de HF-propagatie (op hogere banden). De zonneactiviteit kan als volgt ingedeeld worden aan de hand van het zonnevlekkengetal: laag: 0-30, gematigd: 30-60, hoog: 60-90, zeer hoog: 90-120, intensief: > 120.

De Kp-index is een maat voor de magnetische fluctuaties in de ionosfeer. Lage waarden zijn gunstig voor de HF-propagatie. Vanaf een waarde van 2 beginnen HF-condities te degraderen. Boven de 5 is er sprake van ernstige verstoring en vanaf 7 kunnen zelfs radio-blackouts voorkomen, waarbij HF-communicatie volledig uitvalt. Bij hogere Kp-indexwaarden (vanaf ongeveer 3) neemt de kans op aurora overigens toe.

De beste HF-condities op de hogere banden zijn dus te verwachten bij een hoge zonnefluxindex, een hoog zonnevlekkengetal en een lage Kp-index.

Over maximaal bruikbare frequentie (MUF) en kritische frequentie

De maximaal bruikbare frequentie (MUF) is de frequentie waarbij de verwachting is dat radiosignalen nog zullen reflecteren tegen de ionosfeer. Voor paden korter dan 3000 km zal de MUF lager zijn omdat de opstralingshoek steiler is, waardoor radiosignalen makkelijker door de ionosfeer heen dringen.

De frequentie waarbij nog reflectie optreedt terwijl de opstralingshoek 90 graden is (verticaal), heet de kritische frequentie.

 

 

---

Tom PC5D stelt het propagatienieuws samen. Bij de samenstelling maakt hij onder andere gebruik van de voor Nederland relevante informatie uit de volgende bronnen: het wekelijkse RSGB Propagation News, DX Info Centre, HF-Referat DARC, Poollicht.be, Make More Miles on VHF, Met Office en NOAA. Propagatienieuws maakt ook deel uit van het radiojournaal van de Zuid-Limburgse zondagochtendronde. De audio-opname van deze ronde is terug te luisteren op a22.veron.nl.