Propagatienieuws – week 7 2026
Deze week in Propagatienieuws:
- HF: risico op radioblack-outs;
- Tropo: einde lagedrukgebieden nog niet in zicht;
- Sporadische-E: buiten seizoen in zuid-Europa;
- Meteoorscatter: 25 miljoen meteoren per dag;
- Aurora: frequente waarschuwingen;
- EME: komende week maan het verst van de aarde.
Propagatienieuws wordt samengesteld door Tom Koeken (PC5D).
HF
De afgelopen week stond volledig in het teken van de actieve vlekkenregio AR4366. Afgelopen zaterdag was het nog een kleine vlek aan de noordoostelijke rand van de zon, maar de volgende dag was deze al tien keer zo groot geworden en vertoonde een magnetisch zeer complexe structuur. Daarna ging het snel: alleen al tussen zondag en dinsdag produceerde deze regio maar liefst 81 M- en 6 X-flares, de laatste met een kracht van X8. Deze uitbarstingen leidden tot enorme radio-black-outs (Mögel-Dellinger-effect).
Gelukkig stond AR4366 nog ver naar het oosten, zodat de meeste uitbarstingen niet rechtstreeks op de aarde waren gericht. Op woensdagavond werd een “schampschot” geregistreerd. De zonneflux steeg vervolgens tot 178 en zorgde in de late namiddag aanvankelijk voor zeer goede omstandigheden op de 10 m-band. Daarna kalmeerde de situatie weer – althans voorlopig.
Mogelijk was het juist de combinatie van dit schampschot met een coronaal gat dat samen op donderdag leidde tot een stijging van de zonnewindsnelheid tot meer dan 500 km/s en een Kp-index >5. De maximaal bruikbare frequenties over een afstand van 3.000 km kwamen daarbij nauwelijks boven de 20 MHz uit.
HF-vooruitzichten
AR4366 vertoont inmiddels een onstabiel bèta-gamma-delta-magnetisch veld en beschikt over voldoende energie voor verdere sterke uitbarstingen. NOAA schat de kans op M-uitbarstingen op 80 % en op X-uitbarstingen op 35 % (voorspelling voor zaterdag 7 feb. 2026).
Voor de komende dagen verwacht NOAA een zonneflux die wat zal terugvallen naar 130-150 en een gemiddelde Kp-index van ongeveer 3 maar met een kleine, maar niet te verwaarlozen kans op actieve tot stormachtige fasen door CME-inslagen of de komst van een nieuwe snelle zonnewind. AR4366 bevindt zich inmiddels in een geoeffectieve positie, wat het risico op radioblack-outs vergroot. De MUF zal variëren van circa 9 MHz aan het eind van de nacht tot ruim 30 overdag. Op rustige dagen zijn alle banden open; bij geomagnetische activiteit zijn vooral 10 en 12 meter kwetsbaar, eventueel worden ook 15 en 17 meter verstoord. ’s Nachts zou 30 meter meestal goed bruikbaar moeten zijn.
Tropo
Het einde van de reeks lagedrukgebieden is nog niet in zicht. Hierdoor blijft tropo verwaarloosbaar en is er wel af en toe neerslag voor regenscatter.
Sporadische-E.
De combinatie van meteorenactiviteit en een lage Kp-index kan leiden tot sporadische E buiten het seizoen, gezien de weersactiviteit van de straalstroom. Deze bevindt zich momenteel echter ver ten zuiden van de Middellandse Zee, op zijn gebruikelijke winterpositie, dus sporadische E is misschien iets te ver naar het zuiden om op korte termijn vanuit onze regio te bereiken.
De regio Zuid Frankrijk tot Hongarije heeft op 1 februari kunnen profiteren van een opening op 6m naar Australië [ https://ei7gl.blogspot.com/ ]
Aurora
Op het gebied van de zon en de aarde heeft de verstoorde zon opnieuw een reeks zonnevlammen en coronale massa-uitbarstingen (CME’s) veroorzaakt, wat heeft geleid tot frequente aurora-waarschuwingen, aangezien de Kp-index is gestegen tot 5 of meer. Luister naar fladderende signalen op de LF-banden en misschien spookachtige signalen op HF en VHF, meestal 10 m tot 2 m.
Meteoorscatter
Meteorscatter-operators zijn afhankelijk van willekeurige meteoren, maar over de hele aarde kan dit oplopen tot 25 miljoen meteoren of meteoroïden per dag, dus er is alle kans dat zelfs willekeurige activiteit een pad kan produceren als je een rustige locatie hebt.
EME
Deze week is de declinatie van de maan de hele week negatief en daalt tot donderdag 12 februari. De lengte van het maanvenster en de piekhoogte volgen dit patroon. De padverliezen nemen weer toe naarmate we op dinsdag 10 februari het apogeum bereiken, het punt waarop de maan het verst van de aarde verwijderd is. De ruis op 144 MHz is laag, maar neemt toe tot hoog op donderdag 12 februari.
Over zonnefluxindex, zonnevlekkengetal en Kp-index
De zonnefluxindex (SFI) is een maat voor de ionisatiegraad van de ionosfeer. De SFI heeft een waardenbereik van 50 tot 300. Lage waarden signaleren doorgaans slechte of matige HF-condities en hoge juist goede (een hoge MUF). Tijdens de piek van een zonnevlekkencyclus meten we waarden van meer dan 200, met kortdurende uitschieters naar 300.
Het zonnevlekkengetal is een maat voor de activiteit van de zon. Ook nu geldt, hoe hoger de waarde, des te gunstiger voor de HF-propagatie (op hogere banden). De zonneactiviteit kan als volgt ingedeeld worden aan de hand van het zonnevlekkengetal: laag: 0-30, gematigd: 30-60, hoog: 60-90, zeer hoog: 90-120, intensief: > 120.
De Kp-index is een maat voor de magnetische fluctuaties in de ionosfeer. Lage waarden zijn gunstig voor de HF-propagatie. Vanaf een waarde van 2 beginnen HF-condities te degraderen. Boven de 5 is er sprake van ernstige verstoring en vanaf 7 kunnen zelfs radio-blackouts voorkomen, waarbij HF-communicatie volledig uitvalt. Bij hogere Kp-indexwaarden (vanaf ongeveer 3) neemt de kans op aurora overigens toe.
De beste HF-condities op de hogere banden zijn dus te verwachten bij een hoge zonnefluxindex, een hoog zonnevlekkengetal en een lage Kp-index.
Over maximaal bruikbare frequentie (MUF) en kritische frequentie
De maximaal bruikbare frequentie (MUF) is de frequentie waarbij de verwachting is dat radiosignalen nog zullen reflecteren tegen de ionosfeer. Voor paden korter dan 3000 km zal de MUF lager zijn omdat de opstralingshoek steiler is, waardoor radiosignalen makkelijker door de ionosfeer heen dringen.
De frequentie waarbij nog reflectie optreedt terwijl de opstralingshoek 90 graden is (verticaal), heet de kritische frequentie.
Tom PC5D stelt het propagatienieuws samen. Bij de samenstelling maakt hij onder andere gebruik van de voor Nederland relevante informatie uit de volgende bronnen: het wekelijkse RSGB Propagation News, DX Info Centre, HF-Referat DARC, Poollicht.be, Make More Miles on VHF, Met Office en NOAA. Propagatienieuws maakt ook deel uit van het radiojournaal van de Zuid-Limburgse zondagochtendronde. De audio-opname van deze ronde is terug te luisteren op a22.veron.nl.
VERON