Propagatienieuws – week 8 2026
Deze week in Propagatienieuws:
- HF: onbelemmerd DX op alle banden?;
- Tropo: kansen op VHF;
- Sporadische-E: grafieken in de gaten houden;
- Meteoorscatter: kans in vroege ochtenduren;
- Aurora: waarschuwingen en toename activiteiten;
- EME: lage kosmische achtergrondruis verwacht.
Propagatienieuws wordt samengesteld door Tom Koeken (PC5D).
HF
De actieve regio AR 4366, die de afgelopen dagen goed was voor in totaal 8 X- en 113 M-flares, is sinds vrijdag achter de westelijke rand van de zon verdwenen. De aanvankelijk relatief hoge zonneflux van 167 daalde daardoor tot 117 op vrijdag. De afgelopen week was overwegend rustige tot onrustig, met deels actieve geomagnetische activiteit (Kp 2-4). Dat betekende dat vooral de hogere HF-banden goed konden worden gebruikt voor DX.
HF-vooruitzichten
Momenteel zijn er 3 stabiele actieve regio’s en één groot coronaal gat waar te nemen. De zonneactiviteit zal de komende dagen waarschijnlijk overwegend laag blijven, maar er is een kleine kans op verdere geïsoleerde M-flares. De voorspelling met betrekking tot de aankomst van coronale massa-uitbarstingen blijft vaag gezien de gegevens. Een CME van 13 februari zou zondag of maandag de aarde kunnen raken, of alleen maar passeren. Betrouwbaarder is de voorspelling dat we zondag of maandag onder invloed komen van snelle winden uit een coronaal gat, wat de komende week zal leiden tot actieve omstandigheden met de mogelijkheid van lichte stormachtige intervallen.
Volgens de NOAA zal de zonneflux later in de week waarschijnlijk stijgen tot waarden tussen 160 en 180. Dat zou bijna onbelemmerd DX op alle banden beloven. Door het langer worden van de dag daalt de maximaal bruikbare frequentie langzamer. De MUF zal variëren tussen circa 10 MHz in de nacht tot ruim 35 MHz in de middag. 10 meter opent vrij betrouwbaar gedurende vijf tot zes uur.
De volgende grote DXpedition om naar uit te kijken is 3Y0K vanaf Bouvet Island. Vanwege technische problemen met hun schip is de operatie nu uitgesteld en zal deze rond 26 februari van start gaan. Aangezien het pad naar Bouvet bijna pal zuidelijk ligt suggereren propagatievoorspellingen dat het pad open zou moeten zijn van ongeveer 0730UTC tot 1830UTC, tot 10 m, waarbij 21 MHz open is van ongeveer 0800 tot 1000UTC en opnieuw van 1600 tot 1800UTC. Buiten deze tijden kan je ‘s avonds en ’s nachts zoeken naar een pad op de 20-, of zelfs 30- of 40-meterbanden. FT8 is de meest gunstige modus, maar CW en SSB zijn ook mogelijk. Houd er echter rekening mee dat ze gebruik zullen maken van splitfrequentie.
Tropo
Het wordt wat eentoning.
Het weer wordt vaak als geblokkeerd omschreven wanneer we langdurige hoge druk zien, die wekenlang aanhoudt en een geschenk is voor tropo op VHF. Maar vlak naast een geblokkeerde hoge drukzone vind je waarschijnlijk een lagedrukgebied, dat om dezelfde reden ook geblokkeerd is. Momenteel zitten we midden in een langdurige periode van geblokkeerde lage druk, vandaar de regen en de afwezigheid van tropo. De positie van het lagedrukgebied varieert natuurlijk een beetje, dus soms hebben we mildere zuidenwinden met regen en op andere momenten koudere noordenwinden met sneeuw. Opnieuw bepalen opeenvolgende lagedrukgebieden het weerbeeld. Alleen draait de wind na het weekend naar het noordwesten. Tropocondities zijn niet te verwachten. Wel zijn er perioden met neerslag die kansen bieden voor regenscatter op de GHz banden.
Sporadische-E.
Voor Sporadic-E zijn we nog een eind verwijderd van de typische vroege seizoen openingen van eind april en mei. Zoals gewoonlijk kan je af en toe de grafieken van propquest.co.uk bekijken, die op sommige dagen in de vroege avond kleine pieken van de foE’s, of kritische frequentie van de Es-laag, hebben laten zien.
Meteoorscatter
De mogelijkheden voor meteorscatter is sinds vorige week niet veranderd, dus we zijn opnieuw beperkt tot random activiteit en daarvoor zijn de vroege ochtenduren meestal het beste.
Aurora
Er blijven aurora-waarschuwingen binnenkomen en naarmate we de lente-equinox naderen, neemt de kans op aurora’s toe, maar er is nog een lange weg te gaan. Houd de Kp index in de gaten.
EME
De maan bereikte op dinsdag 10 februari haar perigeum, het punt waarop ze het dichtst bij de aarde staat. Op zondag 22 februari bereikt de maan haar apogeum, wat betekent dat het signaalverlies gedurende de week geleidelijk zal toenemen naarmate de afstand tot de maan groter wordt. De kosmische achtergrondruis is tijdens deze periode relatief laag, wat bijdraagt aan een betere signaal-ruisverhouding.
Over zonnefluxindex, zonnevlekkengetal en Kp-index
De zonnefluxindex (SFI) is een maat voor de ionisatiegraad van de ionosfeer. De SFI heeft een waardenbereik van 50 tot 300. Lage waarden signaleren doorgaans slechte of matige HF-condities en hoge juist goede (een hoge MUF). Tijdens de piek van een zonnevlekkencyclus meten we waarden van meer dan 200, met kortdurende uitschieters naar 300.
Het zonnevlekkengetal is een maat voor de activiteit van de zon. Ook nu geldt, hoe hoger de waarde, des te gunstiger voor de HF-propagatie (op hogere banden). De zonneactiviteit kan als volgt ingedeeld worden aan de hand van het zonnevlekkengetal: laag: 0-30, gematigd: 30-60, hoog: 60-90, zeer hoog: 90-120, intensief: > 120.
De Kp-index is een maat voor de magnetische fluctuaties in de ionosfeer. Lage waarden zijn gunstig voor de HF-propagatie. Vanaf een waarde van 2 beginnen HF-condities te degraderen. Boven de 5 is er sprake van ernstige verstoring en vanaf 7 kunnen zelfs radio-blackouts voorkomen, waarbij HF-communicatie volledig uitvalt. Bij hogere Kp-indexwaarden (vanaf ongeveer 3) neemt de kans op aurora overigens toe.
De beste HF-condities op de hogere banden zijn dus te verwachten bij een hoge zonnefluxindex, een hoog zonnevlekkengetal en een lage Kp-index.
Over maximaal bruikbare frequentie (MUF) en kritische frequentie
De maximaal bruikbare frequentie (MUF) is de frequentie waarbij de verwachting is dat radiosignalen nog zullen reflecteren tegen de ionosfeer. Voor paden korter dan 3000 km zal de MUF lager zijn omdat de opstralingshoek steiler is, waardoor radiosignalen makkelijker door de ionosfeer heen dringen.
De frequentie waarbij nog reflectie optreedt terwijl de opstralingshoek 90 graden is (verticaal), heet de kritische frequentie.
Tom PC5D stelt het propagatienieuws samen. Bij de samenstelling maakt hij onder andere gebruik van de voor Nederland relevante informatie uit de volgende bronnen: het wekelijkse RSGB Propagation News, DX Info Centre, HF-Referat DARC, Poollicht.be, Make More Miles on VHF, Met Office en NOAA. Propagatienieuws maakt ook deel uit van het radiojournaal van de Zuid-Limburgse zondagochtendronde. De audio-opname van deze ronde is terug te luisteren op a22.veron.nl.
VERON
VERON