Propagatienieuws – week 9 2026
Deze week in Propagatienieuws:
- HF: rustig met verbetering einde week;
- Tropo: wisselvallige omstandigheden;
- Sporadische-E: toevallige openingen mogelijk;
- Meteoorscatter: wachten op Lyriden;
- Aurora: Geen info;
- EME: langere maanvensters en hogere piekhoogte.
Propagatienieuws wordt samengesteld door Tom Koeken (PC5D).
HF
Het begin van de afgelopen week werd verstoord door intense zonnewind tot 700 km/s. Dit leidde tot tijdelijk stormachtige geomagnetische omstandigheden, die op maandag een sterkte van G2 bereikten. Hierdoor daalde de maximale bruikbare frequentie (MUF) voor sprongafstanden van 3000 km op maandag en dinsdag aanzienlijk onder 30 MHz. Op de overige dagen steeg de MUF echter weer tot waarden boven 30 MHz, wat leidde tot openingen op 10 meter. Over het algemeen vertoonden de amateurbanden matige tot goede omstandigheden.
De zonneactiviteit was de afgelopen week relatief laag. De zonneflux bevond zich aan de onderkant van de voorspellingen en bleef tot halverwege de week stabiel op ongeveer 120 eenheden, voordat deze verder daalde. De flare-activiteit nam af. Momenteel zijn er drie zonnevlekken te zien op de zichtbare schijf, maar deze zijn allemaal relatief klein en eenvoudig van structuur. AR4374 is de grootste regio, maar vertoont nog steeds tekenen van verval terwijl deze de westelijke rand van de zon nadert.
HF-vooruitzichten
De zonnewindsnelheid is momenteel licht verhoogd en zal in eerste instantie afnemen. Aan het begin van de week kunnen de zonnewinden opnieuw toenemen als gevolg van een coronaal gat. De geomagnetische activiteit zal dus grotendeels rustig tot onrustig blijven, maar er zijn actieve intervallen te verwachten, aan het begin van de week ook met stormachtige periodes (k = 5). De omstandigheden op 10 en 12 meter zullen daarom beperkt zijn. Voor de komende week voorspellen zowel de NOAA als de USAF aanvankelijk een lage zonneflux van 120, voordat deze in de loop van de week weer stijgt tot waarden van 140. De MUF zal op rustige dagen hierdoor variëren van circa 10 in de nacht tot boven de 30 overdag. Tijdens verhoogde zonnewind zal het enkele MHz lager zijn. 20 Meter opent rond 0630 UTC, 15 meter een half uur later – en sluit rond 1900 UTC; 20 meter rond 2030 UTC.
Tip: op solarham.com staan ook enkele opnames van een zonsverduistering maar dan waargenomen vanaf het Goes-19 ruimtevaartuig.
Tropo
Het hoofdpatroon wordt nog steeds bepaald door een sterke Atlantische straalstroom, dus ‘wisselvallig’ is het sleutelwoord, met periodes van zware regen afgewisseld met helderdere buien en natuurlijk af en toe vrij harde wind. Voor de verandering schuift de komende dagen een hogedrukgebied van Spanje richting Balkan, De kaarten op https://www.dxinfocentre.com/tropo_nwe.html krijgen hierdoor weer wat kleur vanwege gematigde tot verhoogde tropo richting Frankrijk rond dinsdag en woensdag. Op de ander dagen is er af en toe neerslag met kansen op regenscatter.
Sporadische-E.
Het sporadische E-seizoen is nog ver weg, hoewel een sterk straalstroompatroon altijd positief is. Op vrijdag 13 en zaterdag 14 februari waren er ’s middags openingen op 50 MHz naar TZ1CE in Mali om DX-interesse te wekken. Zoals verwacht waren het echter stations veel verder naar het zuiden die profiteerden van de beste propagatie, met slechts een paar stations in het zuiden van het Verenigd Koninkrijk die QSO’s maakten op FT8.
Meteoorscatter
De mogelijkheden voor meteorscatter zijn opnieuw onderhevig aan random activiteit, aangezien we nog een eind verwijderd zijn van de volgende belangrijke meteorenregen, de Lyriden, eind april. De vooruitzichten voor het noorderlicht zijn op zijn best licht stijgend indien de zonnewind leidt tot een verhoging van de Kp-index. Let dus op tekenen van flikkerende signalen op de LF-banden en controleer vervolgens op aurorale tonen op 10 m en hoger via de 6 tot 2 m-banden. Deze gebeurtenissen zijn altijd een beetje een gok, maar het is de moeite waard om te controleren.
Aurora
Geen info.
EME
Voor EME is de declinatie van de maan positief en stijgend, wat betekent dat er langere maanvensters zijn en een hogere piekhoogte. Het padverlies blijft dalen naarmate we dichter bij het perigeum komen op dinsdag 24 maart. De ruis op 144 MHz begint de komende week laag en stijgt naar gemiddeld tegen het einde.
Over zonnefluxindex, zonnevlekkengetal en Kp-index
De zonnefluxindex (SFI) is een maat voor de ionisatiegraad van de ionosfeer. De SFI heeft een waardenbereik van 50 tot 300. Lage waarden signaleren doorgaans slechte of matige HF-condities en hoge juist goede (een hoge MUF). Tijdens de piek van een zonnevlekkencyclus meten we waarden van meer dan 200, met kortdurende uitschieters naar 300.
Het zonnevlekkengetal is een maat voor de activiteit van de zon. Ook nu geldt, hoe hoger de waarde, des te gunstiger voor de HF-propagatie (op hogere banden). De zonneactiviteit kan als volgt ingedeeld worden aan de hand van het zonnevlekkengetal: laag: 0-30, gematigd: 30-60, hoog: 60-90, zeer hoog: 90-120, intensief: > 120.
De Kp-index is een maat voor de magnetische fluctuaties in de ionosfeer. Lage waarden zijn gunstig voor de HF-propagatie. Vanaf een waarde van 2 beginnen HF-condities te degraderen. Boven de 5 is er sprake van ernstige verstoring en vanaf 7 kunnen zelfs radio-blackouts voorkomen, waarbij HF-communicatie volledig uitvalt. Bij hogere Kp-indexwaarden (vanaf ongeveer 3) neemt de kans op aurora overigens toe.
De beste HF-condities op de hogere banden zijn dus te verwachten bij een hoge zonnefluxindex, een hoog zonnevlekkengetal en een lage Kp-index.
Over maximaal bruikbare frequentie (MUF) en kritische frequentie
De maximaal bruikbare frequentie (MUF) is de frequentie waarbij de verwachting is dat radiosignalen nog zullen reflecteren tegen de ionosfeer. Voor paden korter dan 3000 km zal de MUF lager zijn omdat de opstralingshoek steiler is, waardoor radiosignalen makkelijker door de ionosfeer heen dringen.
De frequentie waarbij nog reflectie optreedt terwijl de opstralingshoek 90 graden is (verticaal), heet de kritische frequentie.
Tom PC5D stelt het propagatienieuws samen. Bij de samenstelling maakt hij onder andere gebruik van de voor Nederland relevante informatie uit de volgende bronnen: het wekelijkse RSGB Propagation News, DX Info Centre, HF-Referat DARC, Poollicht.be, Make More Miles on VHF, Met Office en NOAA. Propagatienieuws maakt ook deel uit van het radiojournaal van de Zuid-Limburgse zondagochtendronde. De audio-opname van deze ronde is terug te luisteren op a22.veron.nl.
VERON